Program Wspomagający Pracę Drukarni
	Drukus 1.0
	Poradnik Użytkownika

	Impact Software Researches 

Dokument ten jest integralną częścią pakietu programu Drukus 1.0.
Kopiowanie lub przesyłanie go w jakiejkolwiek formie, w całości lub części, jakimikolwiek środkami jest zabronione bez pisemnego zezwolenia producenta.

©	Copyright by Impact Software Researches, 1996-1997. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Microsoft, MS, MS-DOS, Windows, Windows for Workgroups, Windows 95, Microsoft Access są znakami towarowymi zastrzeżonymi na rzecz Microsoft Corporation.
IBM, PC, VGA, SVGA są znakami towarowymi zastrzeżonymi na rzecz International Business Machines Corporation.
486, Pentium są znakami towarowymi zastrzeżonymi na rzecz Intel Corporation.
Epson jest znakiem towarowym zastrzeżonym na rzecz Seiko Epson Corporation.
HP PCL jest znakiem towarowym zastrzeżonym na rzecz Helwett-Packard.

Nazwy Drukus i Drukus - Administrator wymienione w tym dokumencie oznaczają programy: Drukus i Drukus - Administrator w wersjach wskazanych w umowie licencyjnej.

Wydrukowane w Polsce przez Rex-Druk s.c.
Podstawowe informacje o programie
Program Drukus jest narzędziem zaprojektowanym i stworzonym specjalnie dla małych i średnich firm poligraficznych i drukarni, uwzględniającym szczególne potrzeby wynikające z prowadzenia tego rodzaju działalności.
Ponieważ powstał w oparciu o wieloletnie doświadczenia w kierowaniu średniej wielkości drukarnią wykonującą szeroki zakres usług, został pomyślany jako program uniwersalny. Ogromna większość jego parametrów może być dostosowywana przez użytkownika do jego potrzeb i aktualnych przepisów prawnych, dzięki czemu można go przestawić na obsługę niemal każdego cyklu technologicznego.

Drukus, jako element kontroli procesu produkcyjnego, pozwala na znaczne skrócenie czasu realizacji zleceń, poprawę jakości pracy oraz uproszczenie zarządzania firmą. Ponadto, program przeprowadza automatycznie ogromną większość żmudnych obliczeń (na szczególną uwagę zasługuje rozbudowany moduł kalkulacji kosztów wyrobów i usług). Program pozwala użytkownikowi stworzyć zbiory danych dotyczące wszystkich materiałów wykorzystywanych w firmie i rodzajów procesów technologicznych, z którymi może mieć do czynienia, wraz z ich kosztami. Wszystkie tego typu informacje są zapamiętywane i mogą być użyte w odpowiednich momentach, co uwalnia użytkownika od wpisywania kilka razy dziennie tych samych danych.

Drukus jest ściśle zintegrowany z graficznym środowiskiem Microsoft Windows (szesnastobitowe Windows 3.x (1) oraz trzydziestodwubitowe Windows 95), dzięki czemu jest łatwy w użyciu, a jego obsługa nie wymaga żadnych dodatkowych umiejętności. Wbudowana pomoc kontekstowa pozwala wygodnie i szybko odszukać dodatkowe informacje o obsłudze programu w trakcie jego działania.

Użycie programu powoduje, że wszystkie dane firmy zostają skupione w jednym miejscu, co ułatwia wyszukiwanie i ogranicza do minimum pracę przy obsłudze klientów. Użycie relacyjnej bazy danych Microsoft Access powoduje, że składowane dane można bez trudu wykorzystać w innych aplikacjach pisanych dla Windows.

Program może być z równym powodzeniem wykorzystywany przez pracowników bezpośrednio obsługujących klientów, kadrę kierowniczą oraz obsługę techniczną, ponieważ wprowadzono do niego mechanizm kontroli dostępu (nadawanie użytkownikom unikatowych identyfikatorów i haseł) oraz możliwość ograniczania wglądu w niektóre moduły programu. Jeżeli dodamy do tego możliwość pracy jedno- i wielostanowiskowej (sieciowej), otrzymujemy bardzo efektywne narzędzie, które mamy nadzieję przyczyni się do daleko idącego usprawnienia pracy w Państwa firmie.

(1) Nazwa Windows 3.x użyta tutaj oraz w innych częściach tego dokumentu oznacza systemy operacyjne Windows 3.1 oraz Windows for Workgroups 3.11.
Wymagania sprzętowe programu

	Windows 3.x	Windows 95	
Minimalne	Komputer klasy IBM PC 486.
4 MB pamięci RAM.
Twardy dysk z wolnym miejscem ok. 15 MB.
Dowolny monitor czarno-biały VGA.	Komputer klasy IBM PC 486.
8 MB pamięci RAM.
Twardy dysk z wolnym miejscem ok. 15 MB.
Dowolny monitor czarno-biały VGA.	
Optymalne	Komputer klasy IBM PC Pentium.
8 MB pamięci RAM.
Twardy dysk z wolnym miejscem ok. 20 MB.
Kolorowy monitor SVGA.	Komputer klasy IBM PC Pentium.
16 MB pamięci RAM.
Twardy dysk z wolnym miejscem ok. 20 MB.
Kolorowy monitor SVGA.	
Inne	Dowolna drukarka igłowa obsługująca standard Epson (tryb tekstowy) albo dowolna drukarka współpracująca z Windows 3.x lub Windows 95 (tryb graficzny).
Program w wersji 1.0 jest przystosowany do pracy sieciowej na maksymalnie 10 stanowiskach.	

Instalacja i uruchomienie aplikacji
Instalacja programu
•	Włożyć pierwszą dyskietkę instalacyjną do stacji dysków.
•	Odnaleźć i uruchomić znajdujący się na niej program SETUP.EXE, przeprowadzający proces instalacji.
•	W pierwszym oknie dialogowym Instalatora wybrać folder na dysku twardym, w którym będą zlokalizowane pliki aplikacji, za pomocą przycisku polecenia Zmień folder lub, co jest polecane, użyć domyślnych ścieżek instalacji (nie dokonywać żadnych dodatkowych czynności).
•	W przypadku instalowania wersji sieciowej Drukusa trzeba na komputerze głównym zainstalować wersję serwer a na innych stanowiskach wersję klient, naciskając przycisk polecenia oznaczony odpowiednio opisanym rysunkiem.
•	Na żądanie programu wkładać kolejne dyskietki instalacyjne.
•	Po zakończeniu instalacji w Windows 3.x zostanie utworzona nowa grupa Menedżera Programów, a w Windows 95 odpowiednie skróty w grupie Programy przycisku Start.
•	Po zakończeniu instalacji zostanie utworzona nowa grupa Drukus 1.0 (w Menedżerze Programów w Windows 3.x lub w grupie Programy przycisku Start a w Windows 95).

W wersji wielostanowiskowej należy ponadto udostępnić wszystkim komputerom klienckim ten folder serwera, w którym został zainstalowany program Drukus wersja dla serwera.

Udostępnianie foldera (katalogu):

Windows 95	Windows for Workgroups 3.11	
Na serwerze uruchomić Eksplorator Windows.	Na serwerze uruchomić Menedżera Plików z Grupy głównej.	
Odnaleźć folder, w którym znajdują się pliki programu Drukus.	Odnaleźć katalog, w którym znajdują się pliki programu Drukus.	
Wskazać ten folder i z menu Plik wybrać polecenie Udostępnianie.	Wskazać ten katalog i z menu Dysk wybrać polecenie Udostępnij jako....	
W oknie dialogowym ustawić Rodzaj dostępu na Pełny, ewentualnie w polu tekstowym Nazwa udziału wpisać własną nazwę udostępnianego foldera.	W oknie dialogowym ustawić Rodzaj dostępu na Pełny, ewentualnie w polu tekstowym Nazwa udostępniana wpisać własną nazwę udostępnianego katalogu.	
Po zatwierdzeniu, folder stanie się widoczny dla komputerów klienckich.	Po zatwierdzeniu, katalog stanie się widoczny dla komputerów klienckich.	

Następnie należy przyłączyć udostępniony folder jako dysk sieciowy klienta. Jest to konieczne w przypadku Windows for Workgroups 3.11, w Windows 95 można ten fragment pominąć.

Przyłączanie (mapowanie) dysku sieciowego:

Windows 95	Windows for Workgroups 3.11	
Na kliencie uruchomić Eksplorator Windows.	Na kliencie uruchomić Menedżera Plików z Grupy głównej.	
Z menu Narzędzia wybrać polecenie Mapuj dysk sieciowy.	Z menu Dysk wybrać polecenie Podłącz dysk sieciowy.	
W oknie dialogowym wybrać literę z rozwijanej listy Dysk, pod którą będzie podłączony udostępniony zasób.
Z rozwijanej listy Ścieżka wybrać nazwę zasobu do podłączenia.	W oknie dialogowym wybrać literę z rozwijanej listy Stacja dysków, pod którą będzie podłączony udostępniony zasób.
Z rozwijanej listy Ścieżka wybrać nazwę zasobu do podłączenia.
Zaznaczyć pole wyboru Podłączaj przy uruchomieniu.	
Po zatwierdzeniu, pod literą dysku będzie dostępny zasób serwera.	Po zatwierdzeniu, pod literą dysku będzie dostępny zasób serwera.	

Więcej informacji na temat udostępniania folderów i mapowania dysków sieciowych dostarczają podręczniki i pliki pomocy dołączone do Windows.
Uruchomienie programu
•	Uruchomić środowisko Windows.
•	Odnaleźć grupę Drukus 1.0 (w Menedżerze Programów Windows 3.x lub w menu Start, grupa Programy w Windows 95).
•	Wybrać ikonę Drukus 1.0.
•	Podać identyfikator użytkownika i hasło (patrz niżej) i nacisnąć OK.
•	Jeżeli program jest uruchamiany po raz pierwszy na stanowisku klienckim, to podczas uruchamiania zostanie wyświetlone okno, w którym trzeba podać ścieżkę dostępu do bazy danych na serwerze. Należy wybrać napęd, który jest dyskiem podłączonym do odpowiedniego zasobu (patrz wyżej) lub w Windows 95 z rozwijanej listy Szukaj w należy wybrać Otoczenie sieciowe i odpowiedni udostępniony folder).

Przed pierwszym uruchomieniem aplikacji powinno się dostosować jej parametry pracy. Do tego celu służy dołączony do pakietu program Drukus - Administrator (sposób jego uruchomienia jest identyczny jak aplikacji głównej, ale w grupie Drukus 1.0 należy wskazać ikonę Drukus - Administrator, uprzednio zamykając otwarte programy Drukus na wszystkich stanowiskach). Sposób dodawania nowych użytkowników i zmiany parametrów jest opisany w rozdziale Program Drukus - Administrator, Użytkownicy.

Na początku korzystania z programu (przed zmianą danych o użytkownikach) wejście do programów Drukus i Drukus - Administrator jest możliwe bez hasła po podaniu identyfikatora admin.
Przykład instalacji, konfiguracji i uruchomienia wersji sieciowej
W sieci znajdują się dwa stanowiska nazwane podczas instalowania oprogramowania sieciowego odpowiednio:
•	DRUK_SERWER (system operacyjny Windows 95),
•	DRUK_KLIENT_1 (system Windows for Workgroups 3.11).
Sposób zmiany nazwy komputera jest opisany w podręcznikach i plikach pomocy do Windows.

Sposób postępowania:
1. 	Zainstalować program Drukus z dyskietek instalacyjnych do standardowych ścieżek (np. C:\Program Files\Drukus na serwerze i C:\Drukus na stanowisku klienckim) wybierając wersję serwer dla komputera DRUK_SERWER oraz wersję klient dla DRUK_KLIENT_1.
2. 	Na komputerze DRUK_SERWER udostępnić folder (w sposób opisany wyżej) z danymi aplikacji (folder, do którego zainstalowano program), w tym przypadku C:\Program Files\Drukus pod nazwą DANE_DRUKUSA.
	Teraz folder danych Drukusa jest widoczny dla innych komputerów sieci.
3. 	Na komputerze DRUK_KLIENT_1 podłączyć dysk sieciowy (w sposób opisany wyżej): pod nazwą E wybrać ścieżkę \\DRUK_SERWER\DANE_DRUKUSA.
	W tym momencie użytkownik komputera klienckiego otrzymał bezpośredni dostęp do foldera na serwerze.
	Jeżeli jest więcej stanowisk klienckich to na każdym z nich należy wykonać czynności opisane w tym punkcie.
4. 	Na komputerze DRUK_SERWER uruchomić program Drukus - Administrator wpisując admin jako identyfikator użytkownika i nie podając hasła.
	Dokonać zmian ustawień użytkowników i parametrów zgodnie z rozdziałem Program Drukus - Administrator.
	Program Drukus na serwerze jest teraz dostosowany i gotowy do użycia.
5. 	Na komputerze DRUK_KLIENT_1 uruchomić program Drukus, który poprosi o podanie ścieżki do danych programu. Z okna dialogowego wybrać podłączony napęd E i nacisnąć OK.
	Jeżeli jest więcej stanowisk klienckich to na każdym z nich należy wykonać czynności opisane w tym punkcie.
	Jeżeli został wykonany punkt 4 to program uwzględni nowe parametry i wejście do niego będzie możliwe po podaniu identyfikatora użytkownika (i hasła) znajdującego się na liście użytkowników programu Drukus - Administrator.

Ogólne zasady użytkowania programu
Budowa aplikacji
Program ma budowę modułową. Oznacza to, że części aplikacji są powiązane za sobą.
Można sklasyfikować poszczególne moduły według ich ważności:

	Nazwa	Funkcje	
Moduły główne	Przeprowadzają podstawowe operacje. Są kolejnymi etapami standardowej drogi wszystkich informacji wewnątrz programu.	
	Klienci	Zarządzanie wszystkimi informacjami dotyczącymi klientów.	
	Oferty	Zarządzanie ofertami, czyli zapisami stanowiącymi propozycję cenowe dla klientów na wyroby lub usługi, które chcą zamówić.	
	Kalkulacje	Zarządzanie kalkulacjami; przeprowadzanie bardzo szczegółowych obliczeń kosztów wyrobów i usług.	
	Zlecenia	Zarządzanie zleceniami, czyli właściwymi zamówieniami złożonymi przez klientów.	
	Dokumenty	Zarządzanie dokumentami zwykłymi i korygującymi, utworzonymi na podstawie zleceń złożonych przez klientów.	
Moduły pomocnicze	Wspomagają proces użytkowania programu. Pozwalają dostosować organizację pracy i przepływ informacji do modelu przyjętego w drukarni. Pomagają zarządzającym firmą na ocenę jej rentowności i efektywności:	
      	Przeglądy i Kreator Przeglądów	Wyświetlanie kompleksowych zestawień danych, wybieranych według warunków określonych przez użytkownika.	
	Statystyka	Informacje o wykonywanych wyrobach i przychodach firmy, prezentowane w formie wykresów.	
	Spis telefonów	Wyświetlanie podręcznego spisu telefonów i faksów określonych klientów.	
	Notatki	Wspomaganie procesu przepływu informacji w firmie. Pozwala użytkownikowi na tworzenie krótkich notatek dla innych osób korzystających z programu.	
	Aktualne notatki	Wyświetlanie wszystkich aktualnie dostępnych notatek, które inne osoby stworzyły dla bieżącego użytkownika.	
Moduły usługowe i funkcje dodatkowe	Pełnią funkcje techniczne:	
	Parametry	Wyświetlanie najważniejszych list parametrów ustawianych w programie Drukus - Administrator.	
	Drukuj, Podgląd wydruku, Wyślij faksem	Drukowanie raportów dostępnych w bieżącym module (pokazywanie obrazu spodziewanego wydruku, wysłanie go faksem).	
	Opcje	Ustawianie parametrów programu, dostosowujących go do wymagań użytkownika.	
	Wybierz	Szybki wybór zapisu z aktualnego modułu głównego.	
	Szukaj	Wyszukiwanie w bieżącym module zapisów, które odpowiadają warunkom zadanym przez użytkownika.	
	Kalkulator	Najbardziej podstawowe obliczenia arytmetyczne i finansowe.	
Elementy okna głównego
Okno główne programu jest podzielone na cztery części:

Pasek menu	Zawiera wszystkie polecenia programu dostępne za pomocą myszy i skrótów klawiszowych.	
Pasek ikon	Przedstawia podstawowe polecenia w postaci symboli graficznych.	
Obszar roboczy	Obszar, na którym wyświetlane są wszystkie inne okna programu.	
Pasek statusu	Element, na którym wyświetlane są podstawowe parametry aktualnie otwartego okna:
•	Informacje dla użytkownika pojawiające się w czasie działania programu.
•	Identyfikator aktualnego użytkownika.
•	Stan aktywnego okna. Litery U (Uwagi) i Z (Zmiany) sygnalizują podświetleniem na czerwono, że odpowiednio: aktualny rekord posiada jakiś tekst w polu Uwagi ogólne oraz, że zapis jest aktualnie zmieniany. Kolor jasnoczerwony litery Z oznacza, że jakieś otwarte, ale nieaktywne okno jest ustawione na Zmień (kliknięcie na takiej literze pokazuje okno ustawione na wprowadzanie zmian).
•	Aktualna data i czas.	
Polecenia programu
Polecenie	Menu/ Ikona	Skrót klawiszowy	Działanie	
Klienci	tak/tak	F2	Wyświetla okno Klientów.	
Oferty	tak/tak	F3	Wyświetla okno Ofert.	
Kalkulacje	tak/tak	F4	Wyświetla okno Kalkulacji.	
Zlecenia	tak/tak	F5	Wyświetla okno Zleceń.	
Dokumenty	tak/tak	F6	Wyświetla okno Dokumentów.	
Przeglądy	tak/tak	F7	Wyświetla okno Przeglądów.	
Statystyka	tak/tak	F8	Wyświetla okno Statystyki.	
Spis telefonów	tak/tak	F9	Wyświetla okno Spisu telefonów.	
Notatki	tak/tak	CTRL+T	Wyświetla okno Notatek.	
Aktualne notatki	tak/tak	CTRL+A	Wyświetla okno Aktualnych notatek, pokazujące wiadomości dla użytkownika.	
Parametry	tak/nie	CTRL+E	Wyświetla okno Parametrów, ustawianych w programie Drukus - Administrator.	
Drukuj	tak/tak	CTRL+P	Drukuje dane z bieżącego modułu lub przeglądu.	
Wyślij faksem	tak/tak	CTRL+K	Używa przyłączonego faksu do bezpośredniego przesłania danych z programu.	
Podgląd wydruku	tak/tak	CTRL+G	Pozwala obejrzeć wydruk na ekranie przed wysłaniem go do drukarki lub faksu.	
Opcje	tak/tak	CTRL+O	Wyświetla okno Opcji.	
Blokuj program	tak/nie	F11	Tymczasowo blokuje program i zabezpiecza go przed nieupoważnionymi użytkownikami.	
Inny użytkownik	tak/nie	CTRL+U	Zmienia bieżącego użytkownika.	
Zakończ	tak/nie	ALT+F4	Zamyka program.	
Kopiuj	tak/nie	CTRL+C	Kopiuje zaznaczony tekst do Schowka.	
Wytnij	tak/nie	CTRL+X	Usuwa zaznaczony tekst z pola tekstowego i kopiuje go do Schowka.	
Wklej	tak/nie	CTRL+V	Wkleja tekst ze Schowka do pola tekstowego w aktualnej pozycji kursora.	
Usuń	tak/nie	Del	Usuwa zaznaczony tekst z pola tekstowego.	
Wybierz	tak/tak	CTRL+Ins	Wyświetla jedno z okien Wybierz, dostosowane do aktualnego modułu głównego.	
Szukaj	tak/tak	CTRL+F	Wyświetla okno szybkiego wyszukiwania.	
Szukaj - następne	tak/tak	CTRL+N	Szuka następnego zapisu spełniającego warunek określony uprzednio za pomocą polecenia Szukaj.	
Nowe	tak/nie	SHIFT+ (odp. klawisz funkcyjny) dla modułów głównych
SHIFT+F9 dla Notatek	Otwiera odpowiedni moduł i przygotowuje go na wprowadzenie kolejnego zapisu.	
Kaskada	tak/nie	CTRL+ SHIFT+F7	Ustawia otwarte okna w kaskadę.	
Maksymalnie	tak/nie	CTRL+ SHIFT+F8	Powoduje rozciągnięcie okien na całą powierzchnię okna głównego.	
Uporządkuj ikony	tak/nie		Automatycznie ustawia i wyrównuje ikony symbolizujące poszczególne okna w oknie głównym.	
Kalkulator	tak/nie	F12	Wyświetla podręczny kalkulator.	
Pasek ikon	tak/nie	CTRL+I	Włącza i wyłącza pasek ikon.	
Pasek statusu	tak/nie	CTRL+S	Włącza i wyłącza pasek statusu.	
Spis treści	tak/tak	F1	Wyświetla spis treści Pomocy.	
Tematy pomocy	tak/nie		Wyświetla okno z tematami pomocy podręcznej.	
Porady	tak/nie		Pokazuje okno Porad.	
O programie	tak/nie		Wyświetla okno informacji o producencie i produkcie.	
Odśwież	nie/tak	CTRL+\	Odczytuje i wyświetla jeszcze raz aktualny zapis. Przydatne przy pracy wielostanowiskowej do uaktualnienia rekordu zmienionego przez innego użytkownika.
(zobacz rozdział: Zasady pracy w sieci)	
Pierwszy rekord	nie/tak	CTRL+ALT+ Góra	Przechodzi do pierwszego rekordu i wyświetla go.	
Poprzedni rekord	nie/tak	CTRL+ALT+ Lewo	Przechodzi do poprzedniego rekordu i wyświetla go.	
Następny rekord	nie/tak	CTRL+ALT+ Prawo	Przechodzi do następnego rekordu i wyświetla go.	
Ostatni rekord	nie/tak	CTRL+ALT+ Dó³	Przechodzi do ostatniego rekordu i wyświetla go.	
Obsługa programu
Powiązania pomiędzy modułami głównymi
Korzystanie z programu opiera się na odpowiednim przemieszczaniu danych pomiędzy modułami głównymi, powiązanymi ścisłymi zależnościami. Większość tych modułów ma w swoim oknie grupę przycisków poleceń służących do komunikacji z innymi częściami programu.

Klienci	Oferty	Kalkulacje	Zlecenia	Dokumenty	
	Do kalk.	Do oferty	Oferta	Zlec.	
	Do zlec.		Do dok.	Do kor.	

Ilustracja 1. Schemat przepływu informacji w programie i działanie odpowiednich przycisków poleceń.

Uwaga  Przyciski poleceń Do ... powodują przeniesienie danych z bieżącego modułu do innego, określonego przez napis na przycisku. Pozostałe powodują działanie odwrotne: wstawienie danych do bieżącego modułu.
Na przykład: w module Dokumenty są dwa przyciski: Zlec... i Do kor.. Pierwszy pozwala wybrać zlecenie (za pomocą okna Wybierz zlecenie) i wstawić je do dokumentu, drugi pobiera dane z aktualnego dokumentu zwykłego, otwiera okno Dokumentów korygujących i na podstawie tych danych tworzy nową korektę.
Niektóre przyciski poleceń są dublowane tzn. na dwóch różnych, ale powiązanych ze sobą modułach, istnieją przyciski poleceń spełniające w zasadzie tą samą funkcję.
Na przykład: przyciski poleceń Do zlec. z modułu Ofert (tworzy zlecenie z bieżącej oferty) oraz Oferta... z modułu Zleceń (pozwala wskazać rekord z pomocniczego okna Wybierz ofertę i utworzyć na jego podstawie zlecenie) różnią się tylko sposobem wywołania i miejscem, z którego się je wywołuje (patrz Ilustracja 1). Taka organizacja jest podyktowana chęcią uzyskania jak największej prostoty obsługi programu i szybkości dostępu do najważniejszych funkcji.

Cały proces zbierania i przetwarzania informacji w programie opiera się na danych o klientach, więc ważne jest ich wprowadzanie i bieżąca aktualizacja.
Mając dane klientów można utworzyć odpowiednie zapisy we wszystkich innych modułach.
Droga informacji wewnątrz programu
W programie przyjęto pewien standard obiegu informacji i podejmowania kolejnych działań służących realizacji zlecenia klienta:
•	Dane o każdym nowym kliencie należy wprowadzić do programu (polecenie Nowy z okna Klientów).
•	Klient składający zamówienie podaje informacje o wyrobie lub usłudze do wykonania osobie obsługującej program (przyjmującej zamówienia od klientów), która tworzy nową ofertę (polecenie Nowa... z okna Ofert) i umieszcza w nim podstawowe cechy produktu, opcjonalnie wypełniając ją cenami z cennika dla maksymalnie trzech interesujących klienta nakładów.
•	Oferta może być później bardzo szczegółowo przeliczona za pomocą modułu Kalkulacje (polecenia Do kalk. z okna Ofert), a wyniki umieszczone z powrotem w ofercie (polecenia Do oferty z okna Kalkulacji).
•	Teraz oferta może być przesłana do klienta: wydrukowana i dostarczona klientowi lub wysłana faksem bezpośrednio z programu.
•	Po ewentualnym przyjęciu oferty przez klienta tworzy się z niej zlecenie (polecenia Do zlec. okna Ofert lub Oferta... z okna Zleceń).
•	Po zrealizowaniu takiego zlecenia można wystawić dokument (fakturę VAT bądź rachunek uproszczony) umieszczając w nim dane z jednego lub kilku zleceń jednego klienta jako pozycje dokumentu (polecenia Do dok. z okna Zleceń lub Zlec... z okna Dokumentów zwykłych).
•	Do dokumentu można, w razie potrzeby, utworzyć korektę (polecenia Do kor. z okna Dokumentów zwykłych lub Nowy... z okna Dokumentów korygujących).
•	Dokument zwykły lub korygujący drukuje się i dostarcza klientowi lub wysyła faksem.

Możliwe jest pominięcie niektórych etapów. Można nie kalkulować oferty i użyć wprowadzonych cen z cennika (jeżeli produkt nie wymaga szczegółowego przeliczenia) lub utworzyć zlecenie bezpośrednio (polecenie Nowe... z okna Zleceń) bez udziału modułów Ofert i Kalkulacji. Można zacząć obieg informacji od stworzenia kalkulacji (polecenie Nowa... z okna Kalkulacji), która posłuży jako źródło danych dla oferty i dalej dla zlecenia i dokumentu. W szczególnych przypadkach można stworzyć dokument bez przyporządkowanych mu zleceń (polecenie Nowy... z okna dokumentów zwykłych, potem Dodaj).
Przyciski poleceń używane do obsługi bazy danych
Każdy moduł główny reprezentuje jedną z podstawowych części bazy danych. Do jej obsługi służą przyciski poleceń umieszczone w dole okien.

Klienci	Oferta	Kalkulacje	Zlecenia	Dokumenty	Notatki	
Nowy	Nowe	Nowa	Nowe	Nowy	Nowa	
Zmień	Zmień	Zmień	Zmień	Zmień	Zmień	
Aktualizuj	Aktualizuj	Aktualizuj	Aktualizuj	Aktualizuj	Aktualizuj	
Usuń	Powiel	Powiel	Powiel	Usuń	Usuń	
	Usuń	Usuń	Usuń			

Przycisk	Działanie	
Nowy (Nowa, Nowe)	Wstawienie nowego zapisu dotyczącego klienta, oferty, kalkulacji, zlecenia, dokumentu lub notatki: wyczyszczenie modułu i uaktywnienie odpowiednich pól tekstowych i rozwijanych list tak, aby było możliwe wypełnienie ich nowymi wartościami.	
Zmień	Przygotowanie modułu do zmiany bieżącego rekordu: uaktywnienie odpowiednich pól tekstowych i list w taki sposób, aby można było zmienić ich zawartość.
Uwaga  Nie będzie można zmienić niektórych zapisów ze względu na istniejące połączenia między modułami. Generalnie, nie może być zmieniane udokumentowane zlecenie, oferta podana klientowi, dokument jeśli jest już wydrukowany lub posiada korekty itp. Wszelkie ograniczenia są w odpowiednim czasie sygnalizowane przez program.	
Aktualizuj	Zapisuje nowy rekord lub dokonane zmiany i dezaktywuje pola tekstowe i listy, aby niemożliwe było przypadkowe wprowadzenie zmian.	
Usuń	Usuwa bieżący rekord.
Uwaga  Usunięcie dokumentu pociąga za sobą usunięcie jego korekt, podobnie skasowanie oferty powoduje usunięcie powiązanej z nim kalkulacji a usunięcie kalkulacji usuwa powiązaną ofertę.	
Powiel	Tworzy nowy rekord na podstawie bieżącego, przepisując większość danych dotyczących wyrobu lub usługi..	
Funkcje i polecenia globalne
Pewne polecenia, przyciski poleceń i funkcje są stosowane w całym programie i obsługują pewne zdarzenia, które mogą pojawić się w dowolnym miejscu aplikacji:

Element	Opis	
Przyciski poleceń oznaczone 1, 2, 3	Są umieszczone z prawej strony niektórych pól, które zazwyczaj wyświetlają numer lub identyfikator rekordu z innego modułu. Pozwalają na szybkie przemieszczanie się do innego modułu i ustawianie go na wyświetlanie rekordu oznaczonego zapisem z pola.
Na przykład: przycisk umieszczony obok pola z identyfikatorem klienta po naciśnięciu pokazuje okno Klientów i wyświetla pełne dane o tym kliencie. 	
Przyciski poleceń ...	Wyświetlają zazwyczaj okna dialogowe pozwalające wybrać wartość, którą trzeba wpisać do pola.
Pola daty mają taki przycisk uaktywniający Kalendarz, a pola, w których trzeba podać identyfikator klienta mają przycisk ..., który powoduje otwarcie okna Wybierz klienta.
W oknie Przeglądów, obok przycisku Odśwież, znajduje się podobny przycisk polecenia wyświetlający informacje, jakie kryteria zostały użyte do utworzenia bieżącego przeglądu.	
Czerwony kolor tekstu w polu tekstowym	Oznacza nieprawidłowy zapis, który musi być zmieniony, jeżeli ma być uwzględniony i zachowany przez program. Zmiana kolorów następuje automatycznie podczas wpisywania daty. Data wyświetlona na czerwono to informacja, że ma ona formę niezrozumiałą dla programu.	
Usuwanie błędnych zapisów daty	Jeżeli program stwierdzi, że znaki w polu tekstowym nie mogą być poprawną datą, zapis będzie miał kolor czerwony. Jeśli w tym czasie użytkownik przejdzie do innego pola tekstowego lub listy, taki niepoprawny tekst zostanie usunięty po to, aby nie został przez przypadek zapisany do bazy danych. Takie pole należy raz jeszcze wypełnić wpisując poprawną datę.
Program uważa za poprawne niektóre daty wpisane niekompletnie np. 87-09 jest interpretowane jako 1 września 1987 r., a 12-03 jako 3 grudnia bieżącego roku (sposób interpretacji daty zależy od ustawień systemowych Windows).	
Zamiana dat w polach od i do	Daty wpisane w polach od i do (okna Przeglądów, Statystyki i Notatek) zostaną zamienione jeżeli data w polu od będzie większa niż data w polu do.	
Opisy przycisków poleceń	Ustawienie wskaźnika myszy ponad dowolnym przyciskiem powoduje wyświetlenie, w oknie statusu, informacji dotyczącej jego działania. Odstępstwo od tej zasady wykazują tylko przyciski okien dialogowych.	
Skróty klawiszowe	Pozwalają wywoływać z klawiatury często używane polecenia programu. Umożliwiają wygodne poruszanie się po oknach aplikacji i przyspieszają pracę bardziej zaawansowanych użytkowników:
	
	Skrót klawiszowy	Działanie	
CTRL+ALT+Góra (1)	Przechodzi do pierwszego rekordu.	
CTRL+ALT+Lewo	Przechodzi do poprzedniego rekordu.	
CTRL+ALT+Prawo	Przechodzi do następnego rekordu.	
CTRL+ALT+Dó³	Przechodzi do ostatniego rekordu.	
ALT+1 (2, 3 itd.)	Wywołuje przycisk polecenia oznaczony 1 (2, 3 itd.).	
CTRL+Page Up	Przemieszcza suwak przewijania do góry.	
CTRL+Page Down	Przemieszcza suwak przewijania w dół.	
CTRL+1 (2, 3 itd.)	Przechodzi do pierwszej (drugiej, trzeciej itd.) zakładki.	
SHIFT+Backspace	Przestawia niektóre rozwijane listy na “pustą” pozycję.	
CTRL+. (kropka)	Wstawia aktualną datę do pola daty.	
		
Okna Wybierz, Szukaj, Kalendarz i Kalkulator mogą być przesuwane w obrębie ekranu za pomocą dodatkowych skrótów:
	
Skrót klawiszowy	Działanie	
CTRL+Home	Ustawia okno na środku ekranu.	
CTRL+Page Up	Ustawia okno przy górnej krawędzi ekranu.	
CTRL+Page Down	Ustawia okno przy dolnej krawędzi ekranu.	
CTRL+SHIFT+Page Up	Ustawia okno przy lewej krawędzi ekranu.	
CTRL+SHIFT+Page Down	Ustawia okno przy prawej krawędzi ekranu.	
		
W oknie Kalendarza można używać dodatkowych skrótów przestawiających aktualną datę:
	
Skrót klawiszowy	Działanie	
CTRL+Góra (Dó³)	Poprzedni (następny) tydzień.	
CTRL+Lewo (Prawo)	Poprzedni (następny) dzień.	
CTRL+SHIFT+Góra (Dó³)	Poprzedni (następny) rok.	
CTRL+SHIFT+Lewo (Prawo)	Poprzedni (następny) miesiąc.	
		
Istnieją także inne skróty, standardowe dla systemów Windows 3.x i Windows 95. Najważniejsze z nich to:
	
Skrót klawiszowy	Działanie	
F1	Uruchomienie Pomocy.	
Enter	Wywołanie wybranej pozycji z menu lub wykonanie polecenia.	
Esc	Anulowanie operacji.	
ALT lub F10	Uaktywnienie paska menu.	
Tab	Przechodzenie w przód pomiędzy polami i przyciskami poleceń w obrębie jednego okna.	
SHIFT+Tab	Przechodzenie w tył pomiędzy polami i przyciskami poleceń w obrębie jednego okna.	
ALT+Tab	Przełączenie do ostatnio aktywnej aplikacji.	
CTRL+Tab	Przełączenie do następnego okna wewnątrz aplikacji.	
ALT+znak	Wywołanie z klawiatury przycisku polecenia, w którego opisie znajduje się podkreślony znak na przykład przycisk polecenia Zmień może być wywołany z klawiatury za pomocą kombinacji klawiszy: ALT+Z (porównaj wyżej ALT+1 (2, 3 itd.).	

(1) Użytkownicy korzystający z polskiej klawiatury mogą zamiast CTRL+ALT+kursor zastosować skrót Prawy ALT+kursor.	
Zasady pracy w sieci
Program może być instalowany (w zależności od zakupionej wersji) jako jedno- i wielostanowiskowy.
W tym drugim przypadku komputery, na których ma być używany program, powinny być wyposażone w odpowiedni sprzęt i oprogramowanie sieciowe instalowane razem z Windows for Workgroups lub Windows 95.

Podczas instalacji wielostanowiskowej na każdym komputerze jest umieszczany program Drukus oraz pomocniczy program Drukus - Administrator (można go uruchomić tylko po zamknięciu wszystkich programów Drukus i wszystkich innych programów korzystających bezpośrednio z bazy danych DRUKUS.MDB, ponieważ Drukus - Administrator oczekuje wyłącznego dostępu do bazy).

Baza danych programu (plik DRUKUS.MDB) oraz główne pliki innych danych (pliki DRUKDET.DAT, DRUKUSR.DAT, DRUKLIC.DAT) są tworzone tylko na jednym komputerze. Na nim należy umieścić wersję Drukusa dla serwera (wersja wybierana jest podczas procesu instalacji). Zazwyczaj jest to najszybszy komputer z zestawu. Wszystkie inne komputery muszą mieć zainstalowanego Drukusa w wersji klienckiej, która poprzez sieć korzysta z plików umieszczonych na serwerze.

Korzystanie z jednej bazy danych jednocześnie przez kilka uruchomionych programów Drukus nakłada pewne ograniczenia, niespotykane podczas pracy jednostanowiskowej, ponieważ tylko jeden użytkownik może w danym czasie zmieniać pewien rekord. Jeżeli jakiś zapis jest zmieniany (moduł główny lub okno Notatek ustawione na Zmień) to do czasu jego aktualizacji inni użytkownicy mają prawo tylko go wyświetlać. Wprowadzone zmiany staną się widoczne na innych stanowiskach dopiero po zaktualizowaniu rekordu. Jeżeli zajdzie taka potrzeba można wymusić wyświetlenie aktualnego stanu bieżącego rekordu poprzez użycie ikony Odśwież (lub kombinacji klawiszy CTRL+\). Zostanie wtedy pokazana aktualna zawartość rekordu pobrana wprost z bazy danych.
Pliki danych programu
Program Drukus tworzy kilka plików, które przechowują dane programu:

Nazwa	Lokalizacja	Zawartość	
DRUKUS.MDB	Serwer, folder programu Drukus.	Baza głównych danych programu.	
DRUKLIC.DAT	Serwer, folder programu Drukus.	Plik z danymi licencyjnymi na użytkowanie programu.	
DRUKUSR.DAT	Serwer, folder programu Drukus.	Dane o użytkownikach programu.	
DRUKDET.DAT	Serwer, folder programu Drukus.	Parametry ustawiane w programie Drukus - Administrator.	
DRUKGINI.DAT	Serwer, folder programu Drukus.	Dodatkowy plik inicjalizacyjny programu Drukus.	
DRUKPINI.DAT	Klient (lokalnie), folder systemu Windows.	Pomocniczy plik inicjalizacyjny modułu Przeglądów.	
DRUKPDEF.DAT	Klient (lokalnie), folder systemu Windows.	Zapisane przez użytkownika ustawienia Przeglądów.	
DRUKQDEF.DAT	Klient (lokalnie), folder systemu Windows.	Zapisane wyrażenia Kreatora przeglądów.	

Moduły główne programu
Te części aplikacji przeprowadzają podstawowe operacje. Są kolejnymi etapami standardowej drogi wszystkich informacji wewnątrz programu.
Klienci
Zastosowanie	Okno zarządzania danymi dotyczącymi klientów.

Wywołanie	Polecenie Klienci z menu Program.
	Ikona Klienci.
Klawisz F2.
Przyciski szybkiego wyboru.

Zakres działania	Moduł główny dostępny w całym programie.

Obsługa okna	Okno klientów jest obsługiwane przez przyciski obsługi bazy danych, których działanie jest opisane w rozdziale Obsługa programu.

Co zrobić aby...	Operacja	Sposób postępowania	
Dodanie nowego klienta	•	Użyć przycisku Nowy. Po wyczyszczeniu pól tekstowych i rozwijanych list, wypełnić je danymi o nowym kliencie, kładąc szczególny nacisk na nadanie odpowiedniego identyfikatora. Zapisać rekord wybierając przycisk Aktualizuj.	
Zmiana istniejących danych	•	Odszukać odpowiedniego klienta przy pomocy okna Wybierz klienta lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Zmień. Pola tekstowe i rozwijane listy będą gotowe do zmiany ich zawartości. Dokonać modyfikacji danych. Zapisać rekord wybierając przycisk Aktualizuj.	
Usuwanie klienta	•	Odszukać odpowiedniego klienta przy pomocy okna Wybierz klienta lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Usuń. Jeżeli klient będzie posiadał jakieś oferty, kalkulacje, zlecenia lub dokumenty to usunięcie nie będzie możliwe.	
Wyświetlenie dodatkowych informacji o kliencie	•	Odszukać odpowiedniego klienta przy pomocy okna Wybierz klienta lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk polecenia Info. Zostanie wyświetlone okno z dodatkowymi informacjami na temat klienta.	

Uwagi	•	Ponieważ ten moduł, a także pośrednio cały program opiera się na identyfikatorach klientów, należy zwrócić szczególną uwagę na ich odpowiednie dobieranie. ID klienta musi być unikatowe, nie dłuższe niż osiem znaków i nie może zawierać spacji.
Ze względu na poprawność sortowania rekordów i wyświetlania statystyk w systemach szesnastobitowych (Windows 3.x) nie polecane jest stosowanie polskich znaków w identyfikatorach klientów	
	•	Aby zmienić identyfikator istniejącego klienta należy skorzystać z programu Drukus - Administrator (zakładka Inne, polecenie Zmień ID klienta...).	
	•	Podczas aktualizacji program sprawdza czy NIP klienta posiada odpowiednią ilość cyfr oraz czy nie zawiera nieprawidłowych znaków. Kontrolę tą można wyłączyć zaznaczając w Opcjach (zakładka Inne) pole wyboru Wyłącz sprawdzanie poprawności NIP klienta.	
	•	Dla klienta, którego pole NIP pozostanie niewypełnione, nie będzie można tworzyć faktur VAT.	
	•	Przycisk polecenia Z przegl./Wszystko powoduje przełączanie okna na wyświetlanie wyłącznie rekordów określonych aktualnym (ostatnim) warunkiem z Przeglądów klientów (rekordy posortowane tak jak w Przeglądach) lub wszystkich (posortowane rosnąco według identyfikatora klienta).	

Oferty
Zastosowanie	Okno zarządzania ofertami (propozycjami cenowymi dla klienta).

Wywołanie	Polecenie Oferty z menu Program.
Ikona Oferty.
Klawisz F3.
Przyciski szybkiego wyboru, przyciski poleceń służące do komunikacji między modułami.

Zakres działania	Moduł główny dostępny w całym programie.

Obsługa okna	Okno Ofert jest obsługiwane przez przyciski obsługi bazy danych i przyciski komunikacji między modułami, których działanie jest opisane w rozdziale Obsługa programu.

Moduł ten służy przede wszystkim do szybkiego wprowadzania danych podawanych przez potencjalnego klienta. Umożliwia on wprowadzenie cen z cennika dla trzech nakładów i przybliżoną ocenę kosztów. Bardziej szczegółowe przeliczenie takiego zamówienia możliwe jest przez zastosowanie modułu Kalkulacje (tworzenie nowej kalkulacji z istniejącej oferty: przycisk Do kalk., patrz Ilustracja 1 w rozdziale Obsługa programu).

Wprowadzenie do oferty danych z kalkulacji (przycisk polecenia Do oferty z modułu Kalkulacje) powoduje wypełnienie szarych pól z prawej strony danych z cennika.
Tak stworzoną ofertę można wydrukować i przesłać klientowi. Z oferty można w prosty sposób utworzyć zlecenie (przycisk polecenia Do zlec.).

Co zrobić aby...	Operacja	Sposób postępowania	
Dodanie nowej oferty	•	Użyć przycisku Nowa.... Po wybraniu klienta, pola tekstowe i rozwijane listy zostaną wyczyszczone, aby można je było wypełnić danymi nowej oferty. Zapisać rekord wybierając przycisk Aktualizuj.	
	•	Wybrać przycisk Do oferty z modułu Kalkulacji lub Przeglądów kalkulacji. Jeżeli wybrana kalkulacja nie jest powiązana z żadną ofertą, zostanie utworzona nowa, wypełniona danymi z kalkulacji. Zapisać rekord wybierając przycisk Aktualizuj.	
Zmiana istniejących danych	•	Odszukać odpowiednią ofertę przy pomocy okna Wybierz ofertę lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Zmień. Jeżeli zapis nie jest zablokowany z powodu wcześniejszego podania oferty klientowi, pola tekstowe i rozwijane listy będą gotowe do zmiany ich zawartości. Dokonać modyfikacji danych. Zapisać rekord wybierając przycisk Aktualizuj.	
Powielanie oferty	•	Oszukać odpowiednią ofertę przy pomocy okna Wybierz ofertę lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Powiel. Zostanie utworzony nowy rekord z dokładnie tymi samymi danymi dotyczącymi wyrobu lub usługi. Zapisać rekord wybierając przycisk Aktualizuj.	
Usuwanie oferty	•	Odszukać odpowiednią ofertę przy pomocy okna Wybierz ofertę lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Usuń. Po potwierdzeniu, zapis zostanie usunięty wraz z powiązanymi kalkulacjami.	
Kalkulowanie oferty	•	Odszukać odpowiednią ofertę przy pomocy okna Wybierz ofertę lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Wybrać przycisk Do kalk. Na podstawie danych z oferty zostanie utworzona nowa kalkulacja. Po dokonaniu przeliczenia, zapisać nowo utworzony rekord przyciskiem Aktualizuj.	
Dodanie do oferty obliczeń z kalkulacji	•	Z poziomu modułu Kalkulacji odnaleźć odpowiedni rekord i nacisnąć Do oferty. Jeżeli kalkulacja posiada powiązaną ofertę (wypełnione pole Nr oferty), wynik zostanie umieszczony w niej, w przeciwnym wypadku zostanie stworzony nowy zapis oparty na danych z bieżącej kalkulacji.
Uwaga  Podczas przekazywania obliczeń z kalkulacji do istniejącej oferty można zdecydować czy ceny lub ilości dla poszczególnych nakładów w ofercie zostaną zaktualizowane danymi z kalkulacji (domyślnie ustawiono pozwolenie na aktualizację). Wybór aktualizacji któregoś z tych parametrów spowoduje nadpisanie wartości z cennika znajdujących się na ofercie (białe pola cen i ilości) danymi z kalkulacji.
Inne dane, na przykład wykończenia, dostarczone materiały, informacje dotyczące materiałów wyrobu zostaną na ofercie nadpisane danymi z kalkulacji.	
Wydrukowanie oferty, wysłanie oferty faksem	•	Odszukać odpowiednią ofertę przy pomocy okna Wybierz ofertę lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Wybrać polecenie Drukuj (Wyślij faksem) z paska menu lub paska ikon.	

Uwagi	•	Wpisanie daty do pola Data podania klientowi i zaktualizowanie zapisu powoduje zablokowanie oferty przed wszelkimi zmianami i usuwaniem. Jedynie użytkownik z prawem administracji będzie miał możliwość dokonywania tych operacji.	
	•	Dane o materiale nie zostaną zapisane do bazy danych, jeżeli pole nazwy materiału pozostanie niewypełnione.	
	•	Przycisk polecenia ! powoduje przepisanie cen i ilości obliczonych w kalkulacji (szare pola) do właściwych pól cen i ilości oferty (pola białe).	
	•	Przycisk polecenia Z przegl./Wszystko powoduje przełączanie okna na wyświetlanie wyłącznie rekordów określonych aktualnym (ostatnim) warunkiem z Przeglądów ofert (rekordy posortowane tak jak w Przeglądach) lub wszystkich (posortowane rosnąco według numeru oferty).	

Kalkulacje
Zastosowanie	Okno zarządzania kalkulacjami. Przeprowadzanie szczegółowych obliczeń kosztów wyrobu lub usługi.

Wywołanie	Polecenie Kalkulacje z menu Program.
Ikona Kalkulacje.
Klawisz F4.
Przyciski szybkiego wyboru, przyciski poleceń służące do komunikacji między modułami.

Zakres działania	Moduł główny dostępny w całym programie.

Obsługa okna	Okno kalkulacji jest obsługiwane przez przyciski obsługi bazy danych i przyciski komunikacji między modułami, których działanie jest opisane w rozdziale Obsługa programu.
	
W górnej części okna wyświetlane są wytłuszczoną czcionką cztery parametry: numer i data kalkulacji, identyfikator klienta oraz nazwa kalkulowanego wyrobu.

	W dolnej części okna, pod polem zakładek, znajdują się pola z informacjami ułatwiającymi orientację jaka część jest właśnie kalkulowana:
•	Nazwa materiału (jednego z pięciu możliwych), wraz ze umieszczonym poniżej skrótowym zapisem zawierającym kod tego materiału, format, objętość, kolory przód i kolory tył.
•	Trzy nakłady, dla których jest robiona kalkulacja (pola Nakłady).
•	Całkowita wartość wyrobu dla tych trzech nakładów (pola Wartość).
	
	Większą część okna zajmuje pole zakładek podzielone na siedem części:

Nazwa	Pełnione funkcje i opis działania	
Opis	Miejsce zawierające podstawowe dane o wyrobie (jeżeli kalkulacja jest tworzona z oferty, te dane zostają z niej przepisane).
Znaczenie pól jest takie samo jak w modułach Ofert i Zleceń.	
Przygoto- walnia	Przeprowadza kalkulację kosztów przygotowalni. Jest ona prowadzona kompleksowo, bez podziału na materiały. Można dodawać (przycisk polecenia Dodaj) lub usuwać (przycisk polecenia Usuń) poszczególne operacje wykorzystując dane z listy prowadzonej przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Operacje - przygotowalnia (szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator) lub wpisywać je, do rozwijanej listy okna dialogowego, bezpośrednio z klawiatury w układzie nazwa; jednostka miary (średnik pomiędzy nimi jest konieczny).
Każda operacja może być określona jako kooperacja (dokonuje się tego wskazując operację na liście i zaznaczając pole wyboru Kooperacja), co oznacza, że operacja nie będzie ona wykonywana w firmie użytkownika. Takie rozgraniczenie umożliwia lepszą ocenę rozkładu kosztów.
Narzut na koszty przygotowalni można określić na zakładce Wynik szczegółowy	
Materia³
podstawowy	Służy do przeprowadzania obliczeń wartości maksymalnie pięciu materiałów podstawowych, najczęściej papieru używanego do realizacji zlecenia.
Po wybraniu materiału, jego szerokość i wysokość wpisywana jest do pól Format wyj.. Należy uzupełnić pola Format druk. oraz Format (można go wybrać z rozwijanej listy, wpisać do niej wymiary materiału w formacie szerokość x wysokość w milimetrach lub wpisać wymiary bezpośrednio do pól tekstowych).
Następnie należy podać wielkość wycinki (odstęp pomiędzy użytkami). Podana wartość powiększa format, który jest wykorzystywany przy obliczeniach optymalnej ilości użytków mieszczących się na arkuszu drukowym. Wartość tę należy kontrolować (zwłaszcza przy małych użytkach) ze względu na uproszczony sposób obliczeń nie uwzględniający naddatków technologicznych. Program proponuje największą ilość użytków możliwych do wydrukowania na danym formacie drukowym bez uwzględniania na przykład kierunków włókien w papierze. Do użytkownika należy decyzja, czy zaakceptować wynik, czy wprowadzić własną wartość.
Podobnie pola Ilość części (ilość części na jaką kroi się papier w formacie wyjściowym aby uzyskać papier w formacie drukowym) oraz Ilość ark. druk. (ilość arkuszy drukowych niezbędnych do wydrukowania wyrobu) są automatycznie wyliczane przez program, ale można wypełnić je własnymi wartościami.
W polu Objętość podaje się objętość wyrobu w stronach. Mogą to być tylko liczby parzyste.
Na podstawie tych danych program oblicza ilość materiału netto w arkuszach drukowych (pole Il. mat. netto ad) dla trzech nakładów. Do tego można dodać naddatek, wpisując wartość w procentach do pola Naddatek lub w arkuszach drukowych w polu z prawej strony pola naddatku. Oba te pola uzupełniają się wzajemnie, wpisanie wartości do jednego z nich powoduje odpowiednie przeliczenie i zmianę wartości drugiego.
Wreszcie program oblicza ilość materiału brutto (ilość materiału netto wraz z naddatkiem) w arkuszach drukowych (pole Il. mat. brutto ad). Dla lepszej orientacji wyświetla także ilość materiału brutto w arkuszach wyjściowych (pole Il. mat. brutto aw), co ułatwia na przykład zamawianie papieru. Na końcu wyświetlana jest wartość materiału brutto (pole Wartość mat. brutto) dla każdego z trzech nakładów.
Jeżeli potrzeba skalkulować kolejny materiał należy przestawić rozwijaną listę z materiałami w lewym dolnym rogu okna na pierwszą nie wypełnioną pozycję i rozpocząć proces od początku.	
Druk	Służy do kalkulacji kosztów płyt, montażu, kopii i druku.
Obliczenia, podobnie jak w Materiale podstawowym, prowadzi się oddzielnie dla każdego z pięciu materiałów, zmienianych poprzez wybieranie ich kolejno z rozwijanej listy (obliczenia można przeprowadzić tylko jeżeli z listy wybierzemy ustawiony materiał, a nie puste pole).
Z rozwijanych list na zakładce należy wybrać kolejno: płytę, montaż, kopię i maszynę. Ich parametry zostaną umieszczone w odpowiednich polach tekstowych. Wartości tych pól można pozmieniać, jeżeli tylko któraś z nich będzie niewłaściwa lub nieaktualna (wtedy powinno się zmienić domyślne dane o takiej płycie, montażu, kopii lub maszynie).
Program oblicza parametry pomocnicze: koszt roboczogodziny maszyny (pole Cena roboczogodziny), czas przyrządu (pole Czas przyrz. zespołu) i koszt przyrządu (pole Koszt przyrządu). Ponadto podaje całkowity czas druku (pola Całk. czas druku) oraz całkowitą wartość kosztów druku (pola Całk. koszt druku) dla trzech nakładów.	
Materia³ 
dodatkowy	Zakładka podzielona jest na dwie części. Pierwsza dotyczy kosztów opakowań i jest wspólna dla wszystkich materiałów. Druga to koszty farby niezbędnej do wydrukowania kalkulowanego wyrobu, które są różne dla poszczególnych materiałów.
Licząc koszty opakowań należy jedynie wybrać jedną z dostępnych na rozwijanej liście pozycji oraz w polu tekstowym Ilość na opak. podać ilość sztuk wyrobu mieszczących się w jednym opakowaniu. Można dokonać ewentualnej poprawki ceny opakowania. Program wylicza ilość potrzebnych opakowań oraz wartość opakowań dla trzech nakładów.
Koszt farby kalkuluje się dla każdego materiału oddzielnie, zmieniając aktualny materiał rozwijaną listą w lewym dolnym rogu okna. Ze względu na dużą ilość szczególnych przypadków, kalkulacja jest prowadzona metodą przybliżoną.
Rodzaj farby wybierany jest z rozwijanej listy Farba. Pokrycie powierzchni można oddzielnie definiować dla przodu i tyłu materiału. Przy określaniu pokrycia powierzchni należy pamiętać, że jest to stosunek powierzchni zadrukowanej do całkowitej powierzchni arkusza drukowego dla wszystkich kolorów. Do zużycia farby wliczana jest ilość papieru razem z naddatkiem określonym na zakładce Materiał podstawowy.
Przy wyrobach o większej objętości, wymagających kilku arkuszy, z których każdy zadrukowany jest w innym stopniu, trzeba określić pokrycie powierzchni jako wartość średnią. Oznacza to uzyskanie tylko przybliżonego wyniku.
Do farby zużywanej do druku doliczana jest farba tracona na przyrząd i mycie maszyny dla każdego koloru.
Program oblicza zużycie farby oraz wartość farby dla każdego z trzech nakładów.	
Introliga- tornia	W tym miejscu można skalkulować koszty wszystkich operacji introligatorskich wykonywanych w firmie użytkownika lub jako kooperacje. Tutaj dolicza się również inne koszty dodatkowe, dla których nie było zaprojektowanych oddzielnych funkcji we wcześniejszych częściach modułu Kalkulacji.
Użytkownik ma możliwość definiowania parametrów operacji: nazwy, kosztów stałych, ceny jednostkowej. Listę operacji prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Operacje - Introligatornia (szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator).
Można dodawać (przycisk polecenia Dodaj) lub usuwać (przycisk polecenia Usuń) poszczególne operacje wykorzystując dane z tej listy lub wpisywać je, do rozwijanej listy okna dialogowego, bezpośrednio z klawiatury w układzie nazwa; jednostka miary (średnik pomiędzy nimi jest konieczny).
Wybranie jednej ze zdefiniowanych wcześniej pozycji powoduje automatyczne wypełnienie pól tekstowych kosztów przyrządu oraz cen jednostkowych (jeżeli wartości są niepoprawne można je zmienić).
Zadaniem użytkownika jest tylko podać ilości potrzebnych operacji dla trzech nakładów. Pola ilości można wypełniać przez stosowanie dodatkowych kombinacji klawiszy:
•	CTRL+Enter wprowadza do okna ilości odpowiadający jej nakład,
•	CTRL+SHIFT+Enter wprowadza odpowiadającą jej ilość arkuszy drukowych brutto obliczoną na zakładce Materiał podstawowy.
Taki model kalkulacji kosztów introligatorni jest podejściem uproszczonym. Jest to spowodowane tym, że ogromna większość małych i średnich drukarń tylko część operacji introligatorskich wykonuje u siebie. Reszta to usługi kooperacyjne. Ponieważ każdy z kooperantów swoje ceny ustala na nieco innym poziomie, powoduje to niemożność dokładnej kalkulacji kosztów wychodzącej od wydajności i kosztów roboczogodziny. Dlatego na tym etapie kalkulacji niezbędne jest korzystanie z cenników lub, co też jest możliwe, szczegółowe rozbudowanie listy Operacje - introligatornia w programie Drukus - Administrator, w taki sposób, aby obejmował także ceny operacji introligatorskich wykonywanych u kooperantów. W takich przypadkach proponuje się ustalanie największych napotkanych cen jednostkowych operacji introligatorskich. Podczas kalkulacji konkretnej oferty można skorygować ceny do poziomu z aktualnego cennika lub do wartości ustalonej z kooperantem.	
Wynik 
szczegó³owy	Podsumowanie wszystkich kosztów. Zakładka została podzielona na trzy części.
Część górna pozwala wprowadzić lub skorygować ilość dni na realizację przyszłego zlecenia (pole Ilość dni realizacji), kurs waluty i jednostkę miary. W tej części kalkulacji można doliczyć dodatkowe koszty wysyłki (pola Koszty wysyłki dla trzech nakładów).
Koszty zakładowe oraz Koszty kooperacji są polami wyboru. Zaznaczenie ich spowoduje pokazanie tych kosztów w rozbiciu na Przygotowalnię, Druk i Introligatornię.
W kosztach materiałów (pola Materiały) zawarte są, oprócz materiału podstawowego, również koszty płyt, opakowań i farby.
W części środkowej rozdzielono koszty przygotowalni od reszty kosztów, ponieważ w praktyce często zdarza się, że klienci proszą o podanie szacunkowej ceny wyrobu z wyszczególnieniem kosztów przygotowalni.
Istnieje możliwość oddzielnego zdefiniowania narzutów na koszty przygotowalni (bez podziału na poszczególne nakłady) i koszty pozostałe (z podziałem na nakłady). Narzut można wpisać podając wartość procentową narzutu w stosunku do ogółu kosztów lub jako wartość bezwzględną wyrażoną w złotych (pola uzupełniają się: wpisanie wartości do jednego z nich powoduje obliczenie i wypełnienie drugiego pola).
Na końcu wyświetlono koszty całkowite przygotowalni i inne koszty całkowite z podziałem na trzy nakłady.
Trzecia część wyświetla w pierwszym wierszu całkowitą wartość kosztów (koszt całkowity dla odpowiedniego nakładu wraz z kosztami przygotowalni).
Obliczenie ceny jednostkowej jest jednocześnie przejściem z operowania nakładem na ilość wyrażoną w jednostkach miary (na przykład: nakład 10000 sztuk to ilość 10 wyrażona w jednostkach miary 1000 szt.). Przy zmianie jednostki miary automatycznie zmienia się cena jednostkowa. Porównując wartość całkowitą z trzeciej części zakładki (pola Wartość całkowita) do wartości w dole okna (żółte pola Wartość), obliczanej z przybliżeniem jako wyliczona cena jednostkowa pomnożona przez nakład, użytkownik jest w stanie ocenić rozbieżności między nimi i tak ustalić jednostkę miary aby były one jak najmniejsze.	

Co zrobić aby...	Operacja	Sposób postępowania	
Dodanie nowej kalkulacji	•	Użyć przycisku Nowa.... Po wybraniu klienta, pola tekstowe i listy zostaną wyczyszczone, aby można było wypełnić je danymi nowej kalkulacji. Zapisać rekord wybierając przycisk Aktualizuj.	
	•	Z poziomu modułu Ofert lub Przeglądów ofert, wybrać Do kalk.. Dane z bieżącej oferty zostaną wykorzystane do utworzenia nowej lub pokazania powiązanej kalkulacji. Zapisać nowy rekord przyciskiem Aktualizuj.	
Zmiana istniejących danych	•	Odszukać odpowiednią kalkulację przy pomocy okna Wybierz kalkulację lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Zmień. Pola tekstowe i rozwijane listy będą gotowe do zmiany ich zawartości. Dokonać modyfikacji danych. Zapisać rekord wybierając przycisk Aktualizuj.	
Powielanie kalkulacji	•	Oszukać odpowiednią kalkulację przy pomocy okna Wybierz kalkulację lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Powiel. Zostanie utworzony nowy rekord z dokładnie tymi samymi danymi dotyczącymi wyrobu lub usługi. Zapisać rekord wybierając przycisk Aktualizuj.	
Usuwanie kalkulacji	•	Odszukać odpowiednią kalkulację przy pomocy okna Wybierz kalkulację lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Usuń. Po potwierdzeniu, zapis zostanie usunięty wraz z powiązaną ofertą.	
Dodanie obliczeń z kalkulacji do powiązanej oferty	•	Odszukać odpowiednią kalkulację przy pomocy okna Wybierz kalkulację lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Do oferty. Jeżeli kalkulacja została stworzona na podstawie jakiejś oferty (ma jej numer w polu Nr oferty), to dane z kalkulacji dla trzech nakładów zostaną przepisane do szarych pól w dole okna przypisanej oferty. W przeciwnym wypadku zostanie stworzona całkiem nowy rekord bazujący na danych z kalkulacji.	
Dodanie nowego materiału podstawowego	•	Ustawić odpowiednią kalkulację na Zmień. Z rozwijanej listy w lewym dolnym rogu okna wybrać taki numer, który nie ma przyporządkowanej nazwy materiału. Przejść do zakładki Materiał podstawowy, wybrać odpowiednią pozycję z rozwijanej listy Materiał, ewentualnie dokonać kalkulacji kosztów tego materiału, druku oraz materiału dodatkowego.
Wyrób może składać się z maksymalnie pięciu materiałów podstawowych.	
Dodanie operacji przygotowalni lub introligatorni do listy	•	Ustawić odpowiednią kalkulację na Zmień. Przejść do zakładki Przygotowalnia lub Introligatornia. Nacisnąć przycisk polecenia Dodaj. Z rozwijanej listy w oknie dialogowym wybrać operację lub wpisać ją bezpośrednio z klawiatury w układzie nazwa; jednostka miary (średnik pomiędzy nimi jest konieczny). Po naciśnięciu OK operacja zostanie dodana do listy.	
Usuwanie operacji przygotowalni lub introligatorni z listy	•	Ustawić odpowiednią kalkulację na Zmień. Przejść do zakładki Przygotowalnia lub Introligatornia. Zaznaczyć operację na liście, która ma być usunięta. Nacisnąć przycisk Usuń.	

Uwagi	•	Przeliczenie wartości wpisywanej do okna tekstowego nie odbywa się automatycznie podczas podawania kolejnych cyfr, jak to ma miejsce w innych modułach, ale dopiero po naciśnięciu klawisz Enter lub w trakcie przechodzenia do innego pola.	
	•	Dane o materiale nie zostaną zapisane do bazy danych, jeżeli pole nazwy materiału pozostanie niewypełnione.	
	•	Przycisk polecenia Z przegl./Wszystko powoduje przełączanie okna na wyświetlanie wyłącznie rekordów określonych aktualnym (ostatnim) warunkiem z Przeglądów kalkulacji (rekordy posortowane tak jak w Przeglądach) lub wszystkich (posortowane rosnąco według numeru kalkulacji).	

Zlecenia
Zastosowanie	Okno zarządzania zleceniami. Wprowadzane zapisy oznaczają złożone przez klienta zamówienia na wyroby lub usługi.

Wywołanie	Polecenie Zlecenia z menu Program.
Ikona Zlecenia.
Klawisz F5.
Przyciski szybkiego wyboru, przyciski poleceń służące do komunikacji między modułami.

Zakres działania	Moduł główny dostępny w całym programie.

Obsługa okna	Okno zleceń jest obsługiwane przez przyciski obsługi bazy danych i przyciski komunikacji między modułami, których działanie jest opisane w rozdziale Obsługa programu.

Dane do zlecenia można wprowadzać ręcznie, wypełniając kolejno wszystkie pola. Można także wybrać gotową ofertę (polecenie Oferta), aby zlecenie utworzyć automatycznie określając jedynie, odpowiedni nakład (z trzech możliwych).
Wprowadzone informacje można wysłać do modułu Dokumentów (przycisk polecenia Do dok.) tworząc tam nowy dokument lub dołączając zlecenie do już istniejącego (w tym przypadku okno Dokumentów musi być ustawione na Zmień) jako kolejną pozycję faktury lub rachunku.

Co zrobić aby...	Operacja	Sposób postępowania	
Dodanie nowego zlecenia	•	Użyć przycisku Nowe.... Po wybraniu klienta, pola tekstowe i rozwijane listy zostaną wyczyszczone, aby można było wypełnić je danymi nowego zlecenia. Zapisać rekord wybierając przycisk Aktualizuj.	
	•	Nacisnąć przycisk Oferta. W oknie Wybierz ofertę wskazać tą, która ma być użyta do utworzenia zlecenia. Nacisnąć OK. Zapisać nowo utworzony rekord przyciskiem Aktualizuj.	
	•	Użyć przycisku Do zlec. z modułu Ofert lub Przeglądów ofert. Bieżąca oferta zostanie użyta do utworzenia nowego zlecenia. Zapisać zmiany przyciskiem Aktualizuj.	
Zmiana istniejących danych	•	Odszukać odpowiednie zlecenie przy pomocy okna Wybierz zlecenie lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Zmień. Jeżeli nie tworzono dokumentu obejmującego to zlecenie, pola tekstowe i rozwijane listy będą gotowe do zmiany ich zawartości. Dokonać modyfikacji danych. Zapisać rekord wybierając przycisk Aktualizuj.	
Powielanie zlecenia	•	Odszukać odpowiednie zlecenie przy pomocy okna Wybierz zlecenie lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Powiel. Zostanie utworzone nowe zlecenie z dokładnie tymi samymi danymi dotyczącymi wyrobu lub usługi. Zapisać rekord wybierając przycisk Aktualizuj.	
Usuwanie zlecenia	•	Odszukać odpowiednie zlecenie przy pomocy okna Wybierz zlecenie lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Usuń. Jeżeli zlecenie nie było udokumentowane to po potwierdzeniu, zapis zostanie usunięty.	
Czyszczenie zlecenia	•	Odszukać odpowiednie zlecenie przy pomocy okna Wybierz zlecenie lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Zmień oraz Czyść. Po potwierdzeniu i podaniu nowego identyfikatora klienta, z zapisu zostaną usunięte wszystkie dane (oprócz numeru zlecenia). Ewentualnie wypełnić zlecenie nowymi danymi. Zapisać rekord przyciskiem Aktualizuj.	

Uwagi	•	Przycisk polecenia Nast. powoduje zmianę etapu bieżącego zlecenia na następny. Użytkownicy z prawem zmiany etapu zlecenia (ustawianym w programie Drukus - Administrator, zakładka Użytkownicy, szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator) mogą wykonać taką operację bez ustawiania okna na Zmień.	
	•	Dane o materiale nie zostaną zapisane do bazy danych, jeżeli pole nazwy materiału pozostanie niewypełnione.	
	•	Przycisk polecenia Z przegl./Wszystko powoduje przełączanie okna na wyświetlanie wyłącznie rekordów określonych aktualnym (ostatnim) warunkiem z Przeglądów zleceń (rekordy posortowane tak jak w Przeglądach) lub wszystkich (posortowane rosnąco według numeru zlecenia).	

Dokumenty
Zastosowanie	Okno zarządzania wystawianymi dokumentami zwykłymi i korygującymi.

Wywołanie	Polecenie Dokumenty z menu Program.
Ikona Dokumenty.
Klawisz F6.
Przyciski szybkiego wyboru, przyciski poleceń służące do komunikacji między modułami.

Zakres działania	Moduł główny dostępny w całym programie.

Obsługa okna	Okno dokumentów jest obsługiwane przez przyciski obsługi bazy danych i przyciski komunikacji między modułami, których działanie jest opisane w rozdziale Obsługa programu.

Okno może być wyświetlane w dwóch formach, różnych dla dokumentów zwykłych (faktura VAT, rachunek uproszczony) oraz korygujących (faktura VAT - korekta, rachunek uproszczony - korekta). Otwarcie okna spowoduje zawsze wyświetlenie modułu dokumentów zwykłych. Aby zmienić typ wyświetlanych dokumentów używa się przycisku poleceń Korekty/Zwykłe umieszczonego u góry okna.

Na dokumencie może być wiele pozycji (zakładka Pozycje dokumentu), z których każda może być utworzonym wcześniej zleceniem.

Co zrobić aby...	Operacja	Sposób postępowania	
Utworzenie nowego dokumentu zwykłego	•	Wybrać polecenie Nowy... z modułu Dokumentów zwykłych. Odszukać klienta korzystając z pomocniczego okna Wybierz klienta. Zostanie utworzony pusty dokument, do którego należy powstawiać pozycje przyciskiem polecenia Dodaj (tworzy nową, pustą pozycję) lub Zlec... (wstawia istniejące zlecenie). Zapisać nowy rekord przyciskiem Aktualizuj.	
	•	Wybrać polecenie Zlec... z modułu Dokumentów zwykłych (moduł nie ustawiony na Zmień) i wskazać odpowiednie zlecenie. Utworzy się nowy dokument z wstawioną pierwszą pozycją. Zapisać nowy rekord przyciskiem Aktualizuj.	
	•	Wybrać polecenie Do dok. z modułu Zleceń lub Przeglądów zleceń (moduł Dokumentów nie ustawiony na Zmień). Zostanie utworzony nowy dokument identycznie jak wyżej: w którym pierwszą pozycją jest bieżący rekord modułu Zleceń lub zaznaczone zlecenie w Przeglądach. Zapisać nowy rekord przyciskiem Aktualizuj.	
Utworzenie nowego dokumentu korygującego	•	Użyć polecenia Nowy... z modułu Dokumentów korygujących. Wskazać dokument zwykły w oknie Wybierz dokument. Dokonać korekty i zapisać nowy rekord przyciskiem Aktualizuj.	
	•	W module dokumentów zwykłych odszukać dokument przy pomocy okna Wybierz dokument lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Użyć polecenia Do kor.. Zostanie utworzona nowa korekta oparta na aktualnym dokumencie zwykłym. Zapisać nowy rekord przyciskiem Aktualizuj.	
Wstawienie nowej pozycji do dokumentu (tylko Dokumenty zwykłe)	•	Odszukać odpowiedni dokument przy pomocy okna Wybierz dokument lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Zmień. Użyć przycisku Dodaj. Zostanie utworzona nowa pusta pozycja do wypełnienia. Zapisać rekord przyciskiem Aktualizuj.	
	•	Odszukać odpowiedni dokument przy pomocy okna Wybierz dokument lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Zmień. Użyć przycisku Zlec... i korzystając z okna Wybierz zlecenie wskazać to, które będzie nową pozycją dokumentu. Zapisać rekord przyciskiem Aktualizuj.	
	•	Nacisnąć przycisk Do dok. z modułu Zleceń lub Przeglądów zleceń (tylko gdy moduł Dokumentów jest ustawiony na Zmień, w przeciwnym wypadku zostanie utworzony nowy dokument). Zapisać rekord przyciskiem Aktualizuj.	
Usuwanie pozycji z dokumentu (tylko Dokumenty zwykłe)	•	Odszukać odpowiedni dokument przy pomocy okna Wybierz dokument lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć Zmień. Za pomocą suwaka przewijania, umieszczonego z prawej strony zakładki Pozycje dokumentu, wybrać odpowiednią pozycję dokumentu. Użyć przycisku Usuń (umieszczonego obok przycisku Dodaj). Zapisać rekord przyciskiem Aktualizuj.	
Zmiana istniejących danych	•	Odszukać odpowiedni dokument przy pomocy okna Wybierz dokument lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Zmień. Jeżeli zmieniany dokument jest korektą lub nie tworzono jeszcze dokumentu korygującego opartego na bieżącym zapisie, pola tekstowe i rozwijane listy będą gotowe do zmiany ich zawartości. Dokonać poprawek danych. Zapisać rekord wybierając przycisk Aktualizuj.	
Usuwanie dokumentu	•	Odszukać dokument przy pomocy okna Wybierz dokument lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Usuń. Po potwierdzeniu nastąpi usunięcie zapisu (jeżeli jest to dokument zwykły to ta operacja spowoduje usunięcie powiązanych z nim korekt).	
Drukowanie lub wysłanie dokumentu faksem	•	Odszukać dokument przy pomocy okna Wybierz dokument lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Użyć polecenia Drukuj lub Wyślij faksem wybierając ilość sztuk do wydrukowania lub wysłania.
Uwaga  Ustawienie ilości sztuk na 1, oznacza, że zostanie wydrukowany tylko jeden egzemplarz dokumentu (bez oznaczeń: Oryginał, Kopia). Tą opcję należy użyć w przypadku gdy stosuje się papier samokopiujący.
Ustawienie większej ilości w tym polu, na przykład 4, będzie oznaczało, że dokument będzie drukowany jako oryginał i trzy kopie (wszystkie wydruki oznaczone odpowiednio Oryginał i Kopia). Tak należy zrobić w przypadku stosowania drukarki atramentowej lub laserowej albo papieru innego niż samokopiujący.	
Drukowanie lub wysłanie faksem duplikatu dokumentu	•	Odszukać dokument przy pomocy okna Wybierz dokument lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Użyć polecenia Drukuj lub Wyślij faksem. Jeżeli dokument był już wcześniej drukowany (pole Wydrukowany jest zaznaczone) to program wyświetli informację o tym fakcie z pytaniem: “Czy wydrukować duplikat dokumentu?”. Odpowiedź “Nie” spowoduje, że dokument zostanie wydrukowany dokładnie tak jak podczas pierwszego drukowania. Odpowiedź “Tak” spowoduje, że na wydrukach będzie znajdowało się słowo Duplikat. 
Wybrać ilość sztuk. W przypadku drukowania duplikatów są to identyczne wydruki (z oznaczeniem Duplikat). Ilość sztuk podczas drukowania zwykłego (odpowiedź “Nie”) działa w sposób opisany wyżej: Drukowanie lub wysłanie dokumentu faksem	

Uwagi	•	Format numeru dokumentu to numer/rok. Dokumenty numerowane są automatycznie.
Nowo tworzonemu dokumentowi nadawany jest numer o jeden większy od największego numeru z bieżącego roku. Użytkownik może nadać mu inne oznaczenie (wybierając przycisk ... znajdujący się obok pola z numerem dokumentu) z rokiem bieżącym lub wcześniejszym. Taka operacja jest możliwa tylko bezpośrednio po utworzeniu nowego dokumentu (przed pierwszą aktualizacją). Maksymalny numer i jednocześnie największa liczba dokumentów, które można wystawić w ciągu jednego roku to 99999. Wraz z nowym rokiem numeracja rozpoczyna się z powrotem od 1.
W razie potrzeby można w oknie Opcji ustawić przedrostek i przyrostek numeru dokumentu (format numeru: przedrostek/numer/rok/przyrostek). Oba dodatkowe symbole będą widoczne jedynie na wydrukach.	
	•	Numer dokumentu może być na wydrukach wzbogacony o przedrostek i przyrostek, ustawiane w programie Drukus - Administrator, zakładka Domyślne (szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator).	
	•	Dokumenty, które nie mają ani jednej pozycji nie zostaną zachowane.	
	•	Wielkości takie jak wyrób, symbol SWW lub KWiU, jednostka miary, ilość, cena jednostkowa i stawka VAT mogą być różne na dokumencie i przyporządkowanych jemu zleceniach. Na dokumencie, pola te dają się swobodnie modyfikować, umożliwiając wprowadzenie ewentualnych poprawek bez skomplikowanych operacji.	
	•	Podczas tworzenia nowego dokumentu zwykłego, pola Sposób płatności i Sposób dostawy są domyślnie ustawiane na wartości z pierwszego wstawionego zlecenia lub gdy pierwsza pozycja nie jest wstawionym zleceniem, listy te są ustawione na pierwszą pozycję.	
	•	Przycisk Zapłacono służy do łatwego wprowadzania kolejnych rat płatności oraz, przy zapłacie całej sumy, powoduje zaznaczenie bieżącego dokumentu jako zapłaconego. Jeżeli użytkownik ma ustawione uprawnienie edycji dokumentów lub chociaż dostępu do ‘Zapłacono’ przycisk jest widoczny na dokumentach niezapłaconych bez względu na stan modułu (ustawiony na Zmień lub nie), po to aby także dokument wydrukowany można było zaznaczyć jako zapłacony (wydrukowany dokument nie może być ustawiany na Zmień przez zwykłego użytkownika).	
	•	Kurs waluty całego dokumentu (wystawianego w innej walucie niż polska) jest obliczany na zasadzie średniej ważonej kursów wszystkich pozycji dokumentu według ich wartości:
(kurs waluty 1 * wartość 1 + kurs waluty 2 * wartość 2 + ...) / (wartość 1+ wartość 2 + ...).
Obliczenia dokonane w ten sposób gwarantują, że po przeliczeniu na złotówki wartości kolejnych pozycji dokumentu według ich kursów i dodaniu ich, otrzyma się taki sam wynik jak po dodaniu najpierw wszystkich wartości w walucie i przeliczeniu jej na złote według kursu całego dokumentu.

Przykład:
Pozycja 1: cena 1 = 100 DEM, ilość 1 = 20 sztuk, kurs 1 = 1,8 zł.
Pozycja 2: cena 2 = 60 DEM, ilość 2 = 10 sztuk, kurs 2 = 2 zł.
Kurs waluty dla całego dokumentu:
(100 * 20 * 1,8 + 60 * 10 * 2) / (100 * 20 + 60 * 10) = 1,8462 zł

Sprawdzenie:
Przeliczenie na złote kolejnych pozycji dokumentu i zsumowanie ich:
100 * 20 * 1,8 + 60 * 10 * 2 = 4800 zł.
Przeliczenie wartości całego dokumentu według wyliczonego kursu:
(100 * 20 + 60 * 10) * 1,8462 = 4800,12 zł.
Niewielka różnica w wartościach jest spowodowana zaokrągleniem wyliczanego kursu dokumentu do czterech miejsc po przecinku.
Użytkownik może wpisać własny kurs waluty i od tego momentu program nie będzie przeliczał go autoamtycznie podczas dodawania lub usuwania pozycji albo zmiany ilości lub ceny jednostkowej.
Dodanie lub usunięcie pozycji będzie wtedy powodowało wyświetlenie jedynie propozycji przeliczenia. Aby nakazać automatyczne przeliczanie można użyć przycisku Przelicz kurs waluty z zakładki Rozliczenia.	
	•	Po usunięciu jakiejś pozycji z dokumentu, nie będzie ona od razu dostępna w oknie Wybierz zlecenie po naciśnięciu przycisku Zlec.... Dopiero po aktualizacji takiego dokumentu, usunięte z niego zlecenie jest z powrotem widoczne.
Uwaga  Należy uważać, aby nie usunąć z dokumentu pozycji, odpowiadającej zleceniu, które już nie istnieje. W takim przypadku po użyciu przycisku Usuń znajdującego się pod numerem zlecenia, dane pozycji zostaną bezpowrotnie stracone.	
	•	Przycisk polecenia Z przegl./Wszystko powoduje przełączanie okna na wyświetlanie wyłącznie rekordów określonych aktualnym (ostatnim) warunkiem z Przeglądów dokumentów (rekordy posortowane tak jak w Przeglądach) lub wszystkich (posortowane rosnąco według numeru dokumentu).	

Moduły pomocnicze
Moduły te wspomagają proces użytkowania programu. Pozwalają dostosować organizację pracy i przepływ informacji do modelu przyjętego w drukarni. Pomagają zarządzającym firmą na ocenę jej rentowności i efektywności.
Przeglądy
Zastosowanie	Pozwala tworzyć zestawienia danych ze wszystkich modułów głównych.

Wywołanie	Polecenie Przeglądy z menu Program.
	Ikona Przeglądy.
Klawisz F7.

Zakres działania	Moduł pomocniczy dostępny w całym programie.

Obsługa okna	Większość obszaru okna zajmuje pole zakładek (po jednej zakładce dla każdego modułu głównego). W dolnej części każdej zakładki znajdują się pola służące do ustawiania parametrów przeglądu. Wybranie odpowiedniej nazwy zestawienia z rozwijanej listy powoduje utworzenie przeglądu z zadanym warunkiem.

Zakładka	Predefiniowane warunki	
Klienci	1. wszyscy	
	2. z danej grupy	
	3. z danej branży	
	4. z danego miasta	
	5. z danym rabatem	
	6. z danym symbolem waluty	
Oferty	1. wszystkie	
Kalkulacje	2. danego klienta	
	3. przygot. przez danego sprzedawcę	
	4. dotyczące danego wyrobu	
	5. z danym kodem wyrobu	
	6. z danym symbolem waluty	
Zlecenia	1. wszystkie	
	2. danego klienta	
	3. przygot. przez danego sprzedawcę	
	4. dotyczące danego wyrobu	
	5. z danym kodem wyrobu	
	6. z danym symbolem waluty	
	7. na danym etapie realizacji	
	8. z daną stawką VAT	
Dokumenty	1. wszystkie	
	2. danego klienta	
	3. wystaw. przez danego sprzedawcę	
	4. danego typu	
	5. z danym symbolem waluty	

Można zawęzić obszar poszukiwań wpisując daty w polach od i do (brane są pod uwagę daty utworzenia zapisu) oraz zaznaczając pola wyboru Tylko nie podane (nie zamknięte, nie zapłacone).
Wyświetlenie zgodne z wybranymi warunkami następuje automatycznie po wybraniu którejkolwiek pozycji z rozwijanej listy i podaniu warunku lub po naciśnięciu OK w Kreatorze przeglądów (jeżeli utworzone wyrażenie jest poprawne). 

Polecenie	Dzia³anie	
Kreator...	Powoduje otwarcie okna Kreatora przeglądów służącego do tworzenia własnych warunków wyświetlania przeglądów.	
Dostosuj...	Pozwala wybrać pola do wyświetlenia oraz pole według którego zostanie posortowana tabela i kierunek sortowania.	
Odśwież	Wymusza powtórne wyświetlenie tabeli z aktualnymi warunkami. Jeżeli na zakładce nie ma jeszcze tabeli, wyświetla ostatnio utworzony przegląd.	
...	Wyświetla informację o warunkach użytych do utworzenia aktualnego przeglądu.	
Do oferty (kalk., zlec., dok.)	Wstawia zaznaczony zapis z tabeli do odpowiedniego modułu (działanie jest identyczne jak przyciski o tych samych nazwach w poszczególnych modułach).	
Ustaw daty	Wstawia predefiniowane daty do pól dat od i do.	
Wyświetl	Tworzy i wyświetla przegląd posługując się warunkami zapamiętanymi pod nazwą wybraną z listy.	
Dodaj...	Zapamiętuje bieżące ustawienia okna przeglądów pod nazwą podaną przez użytkownika.	
Usuń	Usuwa aktualny zapis z listy.	

Ilość rekordów, które tworzą bieżący przegląd można znaleźć powyżej tabeli (napis Wierszy).
Aktualne ustawienia można zapisać do przyszłego wykorzystania posługując się ramką Przeglądy użytkownika włączaną naprzemiennie z ramką Wybierz ... przyciskiem polecenia > (kombinacja klawiszy ALT+>, czyli ALT+SHIFT+.). Znajduje się tam rozwijana lista, w której przechowywane są nazwy zapamiętanych ustawień. 

Co zrobić aby...	Operacja	Schemat działania	
Tworzenie przeglądu	•	Przejść do odpowiedniej zakładki. Ustawić warunki (wpisać daty do pól tekstowych od i do ograniczające zapisy czasowo, ewentualnie zaznaczyć pole wyboru) i wybrać jedną z możliwości z rozwijanej listy znajdującej się w dole okna.	
	•	Przejść do odpowiedniej zakładki. Użyć Kreatora przeglądów do stworzenia nowego warunku (przycisk polecenia Kreator...).
•	Uwaga  Podczas wyświetlania przeglądu utworzonego według warunku z Kreatora, pod uwagę brane są też daty w polach od i do oraz pole wyboru	
Wyświetlanie przeglądu	•	Wyświetlanie dokonuje się automatycznie po wybraniu jednej z możliwości z rozwijanej listy lub po stworzeniu nowego warunku i naciśnięciu OK w oknie Kreatora przeglądów.	
	•	Przycisk Odśwież wymusza wyświetlenie przeglądu opartego na aktualnie ustawionych warunkach lub, jeżeli zakładka nie zawiera żadnego przeglądu (właśnie otworzono okno), wywołuje ostatnio utworzony przegląd.	
	•	Użyć przycisku > tak, aby była widoczna ramka Przeglądy użytkownika. Wybrać z rozwijanej listy nazwę przeglądu i nacisnąć Wyświetl.	
Zmiana zestawu wyświetlanych pół	•	Nacisnąć przycisk polecenia Dostosuj.... Wybrać z listy potrzebne pola i nacisnąć OK. Przegląd zostanie odświeżony z uwzględnieniem nowego zestawu pól.	
Zmiana sposobu sortowania	•	Nacisnąć przycisk polecenia Dostosuj.... Wybrać odpowiednie pole z rozwijanej listy Sortuj według oraz, wskazując odpowiednie pole opcji (Rosnąco, Malejąco), kierunek sortowania. Przegląd zostanie odświeżony z uwzględnieniem nowego sposobu sortowania.	
Zmiana szerokości kolumn	•	Uchwycić wskaźnikiem myszy prawą krawędź nagłówka kolumny i przeciągnąć ją na żądaną szerokość. Rozmiary kolumn odpowiednich pól są zapamiętywane.	
Zapamiętanie aktualnych ustawień przeglądów	•	Użyć przycisku > tak, aby była widoczna ramka Przeglądy użytkownika. Nacisnąć przycisk Dodaj... i w oknie dialogowym podać nazwę zapamiętywanego przeglądu. Naciśnięcie OK spowoduje dodanie nazwy do listy.	
Wyświetlenie zapamiętanego przeglądu	•	Użyć przycisku > tak, aby była widoczna ramka Przeglądy użytkownika. Wybrać z rozwijanej listy odpowiednią nazwę i nacisnąć przycisk Wyświetl.	
Usunięcie zapamiętanego przeglądu z listy	•	Użyć przycisku > tak, aby była widoczna ramka Przeglądy użytkownika. Wybrać z rozwijanej listy odpowiednią nazwę i nacisnąć przycisk Usuń.	

Uwagi	•	Każdy rekord (oprócz rekordów Klientów) składa się z kilku połączonych ze sobą zapisów, z których pierwszy jest zapisem głównym (zawiera dane podstawowe dotyczące rekordu), a inne to informacje dodatkowe. W ofertach, zleceniach i kalkulacjach, każdy dodatkowy zapis określa jeden materiał, a w dokumentach jedną pozycję dokumentu.
W przeglądach umieszczane są tylko zapisy główne dotyczące rekordu oraz pierwszy zapis dodatkowy (określający pierwszą pozycję w dokumencie lub pierwszy materiał w innych modułach głównych). Pola zapisu dodatkowego, oznaczone dodatkowym symbolem (D) w nazwie, umieszczane są zawsze po polu Uwagi ogólne, które jest zarazem ostatnim polem zapisu głównego.	
	•	Przeglądy zleceń z lewej strony pola Numer zlecenia wyświetlają:
•	czerwoną ikonę ! oznaczającą zbliżający się termin realizacji zlecenia (ilość dni do terminu realizacji zlecenia jest mniejsza lub równa ilości ustawionej w polu Ostrzeżenie w programie Drukus - Administrator, zakładka Domyślne),
•	czerwoną ikonę + określającą zlecenie z przekroczonym terminem realizacji, które nie zostało jeszcze zakończone,
•	czarną ikonę x oznaczającą zlecenie zakończone, którego termin realizacji już minął.	
	•	Jeżeli opisane wyżej ikony nie są widoczne (może się to zdarzyć w niektórych niestandardowych konfiguracjach sprzętowych) należy zaznaczyć pole wyboru Pokazuj znaki zamiast rysunków w Przeglądach zleceń w zakładce Domyślne programu Drukus - Administrator. Rysunki zostaną zamienione na znaki !, + i x.
Uwaga  Zamiana rysunków na znaki spowoduje, że zostaną one przez okno Szukaj potraktowane jak część numeru zlecenia.	
	•	Dwukrotne kliknięcie na polu z tabeli jakiegokolwiek przeglądu powoduje przejście do odpowiedniego modułu i wyświetlenie pełnych danych o takim rekordzie.

Nazwy kolumn, gdzie dwukrotne kliknięcie powoduje wyświetlenie zapisu określanego numerem lub identyfikatorem z pola:
	
	Klienci	Oferty Kalkulacje	Zlecenia	Dokumenty	
	ID klienta	Numer oferty	Numer zlecenia	Numer dokumentu	
		ID klienta	ID klienta	ID klienta	
		Numer kalkulacji	Numer dokumentu	Korekta do	
			Numer oferty		
	
		•	Przytrzymanie klawisza CTRL i użycie przycisku Do dok. w Przeglądach zleceń powoduje (gdy moduł Dokumentów jest otwarty) wstawienie zaznaczonego zlecenia bez pokazywania okna Dokumentów	

Kreator przeglądów
Zastosowanie	Tworzenie przez użytkownika własnych warunków służących do wyświetlania przeglądów.

Wywołanie	Przycisk polecenia Kreator... z modułu Przeglądy.

Zakres działania	Moduł pomocniczy okna Przeglądów dostępny tylko wewnątrz niego.

Obsługa okna	Polecenie	Działanie	
Czyść	Kasuje zawartość pola Wyrażenie.	
Cofnij	Cofa zmiany dokonane w polu Wyrażenie.	
Poprzednie	Przywraca wyrażenie poprzednio użyte do utworzenia przeglądu.	
Dodaj...	Dołącza aktualne wyrażenie do listy; zapisuje je pod nazwą podaną przez użytkownika.	
Usuń	Usuwa aktualnie wyrażenie z listy.	
Sprawdź	Sprawdza poprawność składniową wpisanego tekstu.	

Tworzenie nowych wyrażeń polega na układaniu zdań z elementów zawartych na czterech listach, zgodnie z zasadami algebry logicznej.
	
Dostępne operatory logiczne:

Operator	Nazwa	Opis	
w1 ORAZ w2	koniunkcja	Warunek spełniony tylko gdy w1 i w2 są jednocześnie prawdziwe.	
w1 LUB w2	alternatywa	Prawda zawsze, oprócz przypadku gdy w1 i w2 są jednocześnie fałszywe.	
w1 ALBO w2	alternatywa rozłączna	Prawda, gdy dokładnie jeden warunek jest prawdziwy, a drugi fałszywy.	
NIE w1	negacja	Prawda gdy w1 fałszywe, fałsz gdy w1 prawdziwe.	
w1 IMPL w2	implikacja (wynikanie)	Prawda zawsze, z wyjątkiem przypadku gdy w1 prawdziwe, a w2 fałszywe.	
w1 EKW w2	równoważność	Prawda, gdy w1 i w2 mają jednakową wartość logiczną (są jednocześnie prawdziwe lub jednocześnie fałszywe).	

Operatory arytmetyczne i łańcuchowe:

Operator	Nazwa	Tekstowy	Numeryczny	
=	równe	tak	tak	
<>	różne	tak	tak	
>	większe	tak	tak	
<	mniejsze	tak	tak	
>=	większe lub równe	tak	tak	
<=	mniejsze lub równe	tak	tak	
*	mnożenie	nie	tak	
+	dodawanie	nie	tak	
-	odejmowanie	nie	tak	
JAK	takie jak	tak	nie	

Operator JAK służy do budowania wzorców, czyli tekstów opisujących grupy wyrazów o tych samych określonych parametrach. Użycie tego operatora zmienia znaczenie niektórych znaków:

Znak	Nowe znaczenie znaku	
*	Dowolny ciąg znaków.	
?	Dowolny jeden znak.	

Aby użyć tych  znaków w typowym znaczeniu, jako tekst, należy umieścić je w nawiasach klamrowych [, ]. Przykłady wzorców zamieszczone są w rozdziale Moduły usługowe, Szukaj, Szukaj - Następne.

Przykłady	Wyrażenie	Znaczenie	
[Nazwa] >= ‘c’	Klienci, których nazwa jest c, zaczyna się od c albo innej litery występującej w alfabecie po c.	
[ID klienta] JAK ‘a?b*’	Klienci, których identyfikatory mają pierwszą literę a i trzecią b.	
[Numer zlecenia] <> 90 ORAZ [Numer zlecenia] <> 100	Zlecenia o numerach innych niż 90 i 100.	
[Data oferty] > #1990-01-01#	Oferty, które zostały utworzone po 1 stycznia 1990 roku.	
[Cena jednostkowa 1] * [Ilość 1] > 10000	Oferty, których wartość dla pierwszego nakładu jest większa od 10000.	
[Typ dokumentu] = ‘Faktura VAT’ LUB [Typ dokumentu] = ‘Rachunek uproszczony’	Dokumenty zwykłe.	
[Zapłacone] = ‘Tak’	Dokumenty zapłacone.	
[Kurs waluty] <> 2,78 ORAZ NIE [Symbol waluty] = ‘DEM’	Wszystkie zapisy, których kurs waluty nie jest równy 2,78 i jednocześnie symbol waluty jest inny niż DEM.
Wyrażenie: NIE [Symbol waluty] = ‘DEM’ jest równoważne [Symbol waluty] <> ‘DEM’.	

Uwagi	•	W tabelach w rozdziale Opis pól w modułach i bazie danych obok nazwy każdego pola znajduje się jego typ. Każdy z nich wymaga innego potraktowania zapisów warunku:
•	Tekst zapisuje się ujmując go w apostrofy: [Typ dokumentu] = ‘Faktura VAT’.
•	Daty ogranicza się znakami “#”: [Data zaliczki] >= #1996-09-10#.
•	Liczby podaje się bez dodatkowych znaków: [Numer zlecenia] = 123.
•	Pole “tak/nie” może przyjmować tylko dwie wartości traktowane jako tekst: ‘tak’ lub ‘nie’ (program nie zwraca uwagi na wielkość liter): [Zapłacone] = ‘Tak’.	

Statystyka
Zastosowanie	Pozwala tworzyć wykresy najważniejszych danych dotyczących przychodów firmy oraz wykonywanych wyrobów i usług.

Wywołanie	Polecenie Statystyka z menu Program.
Ikona Statystyka.
Klawisz F8.

Zakres działania	Moduł pomocniczy dostępny w całym programie.

Obsługa okna	Utworzenie i wyświetlenie wyniku dokonywane jest poprzez wybranie zakładki i odpowiedniego zestawienia z rozwijanej listy w dole okna:
	
Zakładka	Nazwa statystyki	Opis	
Zlecenia	Największe zlecenia	Dwanaście największych zleceń pod względem wartości netto (z uwzględnieniem rabatu).	
	Największe nie zamknięte zlecenia	Dwanaście największych nie zamkniętych zleceń pod względem wartości netto (z uwzględnieniem rabatu).	
	Miesięczny rozkład wartości zleceń	Wartość netto zleceń (z uwzględnieniem rabatu) z pewnego okresu w rozbiciu na poszczególne miesiące według daty utworzenia.	
	Miesięczny rozkład ilości zleceń	Ilość zleceń z pewnego okresu w rozbiciu na poszczególne miesiące według daty utworzenia.	
	Klasyfikacja wyrobów wg wartości zleceń	Dwanaście najlepiej sprzedających się wyrobów według zsumowanej wartości netto (z uwzględnieniem rabatu) wszystkich zleceń złożonych na dany wyrób.	
	Klasyfikacja wyrobów wg ilości zleceń	Dwanaście najlepiej sprzedających się wyrobów według ilości wszystkich zleceń złożonych na dany wyrób.	
	Najwięksi klienci wg wartości złożonych zleceń	Klasyfikacja dwunastu klientów, którzy złożyli zlecenia, największe pod względem wartości netto (z uwzględnieniem rabatu).	
	Najwięksi klienci wg ilości złożonych zleceń	Klasyfikacja dwunastu klientów, którzy złożyli najwięcej zleceń.	
Dokumenty	Miesięczny rozkład wartości dokumentów	Wartość netto wszystkich dokumentów z pewnego okresu w rozbiciu na poszczególne miesiące według daty wystawienia.	
	Najwięksi klienci wg wartości dokumentów	Klasyfikacja dwunastu klientów, którzy mają dokumenty o największej sumarycznej wartości netto.	
	Najwięksi klienci wg wart. zapł. dokumentów	Klasyfikacja dwunastu klientów, którzy mają zapłacone dokumenty o największej sumarycznej wartości netto.	
	Największe nie zapłacone dokumenty	Dwanaście nie zapłaconych dokumentów według ich wartości brutto.	
	Najwięksi dłużnicy	Dwunastu klientów, którzy mają nie zapłacone dokumenty o największej sumarycznej wartości brutto.	

Przycisk polecenia Dostosuj... pozwala wybrać najbardziej odpowiedni typ wykresu, używaną paletę kolorów, siatkę i inne dodatkowe elementy. Pole wyboru Zastosuj wszędzie z okna Dostosuj statystykę umożliwia przypisanie tych parametrów wszystkim wykresom. Powrót do wartości ustawionych jako standardowe dla danej statystyki dokonuje się po wybraniu przycisku polecenia Domyślne.
Pola dat (od i do) pozwalają ustawić zakres czasowy wybranej statystyki.

Po utworzeniu zestawienia wyświetlane są dwa dodatkowe napisy podsumowujące:
•	Suma całkowita, czyli suma wartości umieszczonych na wykresie. która istnieje tylko gdy wykres jest pokazany.
•	Suma wykresu, czyli suma wszystkich wartości, które były brane pod uwagę podczas tworzenia zestawienia, nawet tych, które nie znalazły się na wykresie.

Zakładka	Znaczenie pola ’Suma całkowita’	Nazwy statystyk, gdzie pole ma takie znaczenie	
Zlecenia	Suma wartości netto wszystkich zleceń z danego okresu.	•	Największe zlecenia
•	Miesięczny rozkład wartości zleceń
•	Klasyfikacja wyrobów wg wartości zleceń
•	Najwięksi klienci wg wartości złożonych zleceń	
	Suma wartości netto wszystkich nie zamkniętych zleceń z danego okresu.	•	Największe nie zamknięte zlecenia	
	Suma wartości netto wszystkich zleceń z danego okresu.	•	Miesięczny rozkład ilości zleceń
•	Klasyfikacja wyrobów wg ilości zleceń
•	Najwięksi klienci wg ilości złożonych zleceń	
Dokumenty	Suma wartości netto wszystkich dokumentów z danego okresu.	•	Miesięczny rozkład wartości dokumentów
•	Najwięksi klienci wg wartości dokumentów	
	Suma wartości netto wszystkich zapłaconych dokumentów z danego okresu.	•	Najwięksi klienci wg wart. zapł. dokumentów	
	Suma wartości brutto wszystkich nie zapłaconych dokumentów z danego okresu.	•	Największe nie zapłacone dokumenty
•	Najwięksi dłużnicy	

Uwagi	•	Wartości do statystyk są przeliczane na złote.	
	•	Puste pole od lub do jest traktowane jako brak ograniczenia czasowego w określoną stronę.	
	•	Komunikat Nie można wyświetlić wykresu. Aby go utworzyć muszą istnieć przynajmniej dwie wartości, który może się czasem pojawić, oznacza, że podczas przetwarzania informacji pobieranych z bazy danych nie znaleziono wcale lub znaleziono tylko jeden element pasujący do tworzonej statystyki. W takim wypadku wykres nie zostanie utworzony.
Na przykład: jeżeli klienci składali zlecenia wyłącznie na jeden wyrób, nie będzie można na utworzyć wykresu zestawienia Klasyfikacja wyrobów wg ilości zleceń, ponieważ istnieje tylko jeden wyrób, na który złożono chociaż jedno zlecenie.
Ustawienie dat w polach od i do, na jednakowy miesiąc i rok spowoduje, że nie będzie można wyświetlić wykresu statystyk Miesięczny rozkład ....
Brak wykresu nie oznacza, że suma całkowita nie zostanie pokazana lub jest niepoprawna.	

Spis telefonów
Zastosowanie	Umożliwia wgląd w podstawowe dane o kliencie, ze szczególnym uwzględnieniem numerów telefonów i faksów.

Wywołanie	Polecenie Spis Telefonów z menu Program.
Ikona Spis telefonów.
Klawisz F9.

Zakres działania	Moduł pomocniczy dostępny w całym programie.

Obsługa okna	Większość przestrzeni okna zajęta jest przez dane klientów. Przemieszczanie się w obrębie Spisu umożliwia umieszczony z prawej strony pionowy suwak przewijania. Z lewej strony zlokalizowane jest sześć przycisków szybkiego wyboru, pozwalających otworzyć okno Klientów z jednoczesnym ustawieniem go na wyświetlanie określonego rekordu.

Przycisk polecenia Dostosuj... pozwala wybrać te grupy użytkowników, które zostaną uwzględnione w Spisie.

Uwagi	•	Okno Spisu telefonów pozwala wydrukować etykiety adresowe przydatne podczas wszelkiego rodzaju akcji promocyjnych, kampanii reklamowych lub po prostu wysyłania życzeń noworocznych do klientów.
Etykiety zostaną utworzone dla wszystkich klientów, którzy znajdą się w oknie Spisu. Można więc wybrać tylko określone grupy przy pomocy przycisku polecenia Dostosuj.... Jeżeli trzeba wyświetlić tylko klientów spełniających inne określone warunki, najlepiej zrobić to w oknie Przeglądów klientów, a potem w oknie Spisu telefonów nacisnąć przycisk Z przegl.. W oknie Spisu zostaną wtedy wyświetlone tylko zapisy pasujące do warunku z Przeglądów.
Polecenie Drukuj pozwala wybrać pomiędzy dwoma rodzajami wydruku: zwykłą listą telefonów i etykietami adresowymi. Wybranie etykiet, określenie rodzaju etykiet i zatwierdzenie rozpoczyna proces drukowania.	
	•	Przycisk polecenia Z przegl./Wszystko powoduje przełączanie okna na wyświetlanie wyłącznie rekordów określonych aktualnym (ostatnim) warunkiem z Przeglądów klientów (rekordy posortowane tak jak w Przeglądach) lub wszystkich (posortowane rosnąco według identyfikatora klienta).	

Notatki
Zastosowanie	Umożliwia zarządzanie notatkami tworzonymi przez bieżącego użytkownika.

Wywołanie	Polecenie Notatki z menu Program.
Ikona Notatki.
Kombinacja klawiszy CTRL+T.

Zakres działania	Moduł pomocniczy dostępny w całym programie.

Obsługa okna	Okno Notatek jest obsługiwane przez przyciski obsługi bazy danych, których działanie jest opisane w rozdziale Obsługa programu.

	Notatki służą do przekazywania informacji pomiędzy użytkownikami programu. Każdy z nich może tworzyć notatki skierowane do jednego lub kilku użytkowników (w tym do samego siebie).

Każda notatka ma temat oraz swoją treść. Każdej z nich należy przypisać adresatów, zaznaczając odpowiednich użytkowników na liście Dla użytkowników. Symbol o umieszczony obok identyfikatora użytkownika oznacza, że ten użytkownik nie zapoznał się jeszcze z notatką, symbol x to wiadomość, że adresat przyjął informację (zmiana symboli z o na x dokonywana jest po użyciu dla odpowiedniego zapisu przycisku Zrobione w oknie Aktualnych notatek u adresata).

Notatce można nadać status (domyślnie ustawiane są dwa statusy: Zwykła i Pilna) oraz określić daty ważności notatki. Pozostawienie pustego pola tekstowego daty oznacza brak określenia ważności od lub do. Poza zakresem ważności notatki nie są dostępne dla adresatów.

Kiedy wszyscy użytkownicy zgłoszą przyjęcie informacji (wszyscy zaznaczeni na liście będą mieli symbole x przed identyfikatorem) taka notatka jest traktowana jako zrobiona (pole wyboru Zrobione będzie zaznaczone). Jeżeli nadawca uważa, że notatka powinna być nadal widoczna dla tych użytkowników może odznaczyć pole Zrobione (symbole przy odpowiednich identyfikatorach zostaną z powrotem zamienione na o).
Jeżeli tylko niektórzy z adresatów zaznaczyli notatkę jako zrobioną pole Zrobione będzie zaznaczone ale będzie miało szare tło.
	
Co zrobić aby...	Operacja	Sposób postępowania	
Dodanie nowej notatki	•	Użyć przycisku Nowa. Po wyczyszczeniu pól tekstowych, wpisać temat notatki i jej treść, zaznaczyć na liście użytkowników, którzy mają być odbiorcami notatki, ewentualnie wypełnić inne pola. Zapisać rekord wybierając przycisk Aktualizuj.	
Zmiana istniejących danych	•	Odszukać odpowiednią notatkę przy pomocy rozwijanej listy z tematami notatek utworzonych przez użytkownika lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Zmień. Pola tekstowe i rozwijane listy będą gotowe do zmiany ich zawartości. Dokonać modyfikacji danych. Zapisać rekord wybierając przycisk Aktualizuj.	
Usuwanie notatki	•	Odszukać odpowiednią notatkę przy pomocy rozwijanej listy z tematami notatek lub przycisków zmiany bieżącego rekordu. Nacisnąć przycisk Usuń.... Wybrać w oknie dialogowym, czy operacja usunięcia dotyczy tylko aktualnego rekordu, zrobionych, przedawnionych czy wszystkich notatek. Po potwierdzeniu rekord lub rekordy zostaną usunięte.	

Uwagi	•	W dole okna znajduje się lista pozwalająca wyświetlać: wszystkie zapisy, tylko notatki Pilne lub tylko notatki Zrobione.	

Aktualne notatki
Zastosowanie	Umożliwia przeglądanie notatek, których adresatem jest aktualny użytkownik.

Wywołanie	Polecenie Aktualne Notatki z menu Program.
Ikona Aktualne notatki.
Kombinacja klawiszy CTRL+A.

Zakres działania	Moduł pomocniczy dostępny w całym programie.

Obsługa okna	Praca z oknem Aktualnych notatek polega na użyciu rozwijanej listy z tematami do przeglądania treści notatek dla użytkownika.
	Przycisk polecenia Zrobione służy do usunięcia notatki z listy. Po tej operacji notatka zrobiona (oznacza to, że informacja została przyjęta lub polecenie wykonane) w module Notatek nadawcy ma na liście użytkowników x przy identyfikatorze adresata.

Uwagi	•	U góry okna znajduje się rozwijana lista, która pozwala wyświetlać: wszystkie notatki lub tylko notatki Pilne.	
	•	Pozycja okna na ekranie jest zapamiętywana.	

Moduły usługowe i funkcje dodatkowe
Wykonują zadania techniczne: służą do ustawiania parametrów programu, szybkiego wyszukiwania danych i innych czynności koniecznych w codziennej pracy.
Parametry
Zastosowanie	Umożliwia przeglądanie najważniejszych list parametrów ustawianych w programie Drukus - Administrator.

Wywołanie	Polecenie Parametry z menu Program.
Kombinacja klawiszy CTRL+E.

Zakres działania	Moduł pomocniczy dostępny w całym programie.

Obsługa okna	Praca z oknem Parametrów polega na użyciu rozwijanej listy z nazwami do wyświetlania tabel.
	Przycisk Domyślne szerokości kolumn ustawia kolumny tak, aby wszystkie pozycje tabeli były w całości widoczne.

Uwagi	•	Pozycja okna na ekranie oraz szerokości odpowiednich kolumn są zapamiętywane.	

Drukuj, Wyślij faksem, Podgląd wydruku
Zastosowanie	Wydruk danych z aktualnego modułu, przesłanie ich faksem, wyświetlenie okna pokazującego jak będzie wyglądał wydruk.

Wywołanie	Polecenia Drukuj..., Wyślij Faksem..., Podgląd Wydruku... z menu Program.
Ikony Drukuj, Wyślij faksem, Podgląd wydruku.
Kombinacje klawiszy CTRL+P, CTRL+K, CTRL+G.

Zakres działania	Moduły Ofert, Zleceń, Dokumentów, Przeglądów i Spisu telefonów.

Obsługa okna	Polecenie	Działanie	
Drukuj	W pewnych wypadkach wyświetla okno dialogowe, pozwalające wybrać typ wydruku i ilość sztuk, po czym przystępuje do drukowania. Drukarka musi być oczywiście przyłączona do komputera, a w Opcjach, na zakładce Drukowanie, ustawione odpowiednie parametry wydruku.	
Wyślij faksem	Działanie analogiczne do zwykłego drukowania, ale dane nie są wysyłane do drukarki, ale do zainstalowanego urządzenia obsługującego faks (w Opcjach, na zakładce Drukowanie, powinny być ustawione odpowiednie parametry wydruku dla faksu).	
Podgląd wydruku	Wyświetla na ekranie okno pokazujące spodziewany wygląd wydruku. Obraz taki można powiększać i zmniejszać operując kursorem myszy (lupa) na rysunku strony oraz bezpośrednio wydrukować używając przycisku polecenia Drukuj.	

Opcje
Zastosowanie	Dostosowanie niektórych parametrów programu do potrzeb użytkownika.

Wywołanie	Polecenie Opcje z menu Program.
Ikona Opcje.
Kombinacja klawiszy CTRL+O.

Zakres działania	Cały program.

Obsługa okna	Okno podzielone jest na dwie zakładki:

Nazwa	Opis	
Drukowanie	Parametry drukarek i faksów oraz samego procesu drukowania:	
	Drukarka	Przycisk Zmień... pozwala wybrać jedną z zainstalowanych w systemie drukarek jako domyślną dla programu. Gdy jakaś drukarka zostanie wybrana jej nazwa zostanie wyświetlona obok.	
	Faks	Przycisk Zmień... pozwala wybrać jeden z zainstalowanych w systemie urządzeń faksujących jako domyślny dla programu. Gdy jakiś faks zostanie wybrany jego nazwa zostanie wyświetlona obok.	
	Drukowanie w trybie tekstowym	Jeżeli pole zostanie zaznaczone, drukowanie odbywać się będzie w trybie tekstowym, w innym przypadku zostanie włączony tryb graficzny. Tryb tekstowy jest szybszy w działaniu od graficznego ale wydruki są gorszej jakości. Zaznaczenie tego pola uaktywnia kolejne, które mają znaczenie tylko w trybie tekstowym.	
	Ilość wierszy
(tylko tryb tekstowy)	Ilość wierszy drukowanych na stronie.	
	Tryb pracy
(tylko tryb tekstowy)	Ustawia program na drukowanie w jednym z możliwych trybów (Epson lub HP PCL 3). Należy wskazać ten tryb, który jest obsługiwany przez wybraną drukarkę.	
	Polskie znaki
(tylko tryb tekstowy)	Umożliwia wybór standardu drukowania polskich znaków. Jest on również zależny od wybranej drukarki.	
	Dodatkowy odstęp	Dodatkowy górny i lewy margines wyrażony w znakach o wielkości 20 cpi (tryb tekstowy) lub milimetrach (tryb graficzny), który można ustawić aby skorygować ewentualne przesunięcia wydruków.	
Inne	Pola wyboru i pola tekstowe umożliwiające ustawienie pewnych dodatkowych parametrów:	
	Ilość jednocześnie wyświetlanych wierszy w Przeglądach	Ilość wierszy (maksymalnie 1000), które będą jednocześnie wyświetlane w oknie Przeglądów. Dostęp do pozostałych wierszy odbywa się poprzez wybranie odpowiedniego zakresu z rozwijanej listy w oknie Przeglądów.	
	Ilość sztuk drukowanych dokumentów	Domyślna ilość sztuk wpisywana do pola okna dialogowego podczas drukowania dokumentów.
Ustawienie ilości sztuk na 1, oznacza, że zostanie wydrukowany tylko jeden egzemplarz dokumentu (bez oznaczeń: Oryginał, Kopia). Tą opcję należy użyć w przypadku gdy stosuje się papier samokopiujący.
Ustawienie większej ilości w tym polu, na przykład 4, będzie oznaczało, że dokument zostanie wydrukowany jako oryginał i trzy kopie (wszystkie wydruki oznaczone odpowiednio Oryginał i Kopia). Tak należy zrobić w przypadku stosowania drukarki atramentowej lub laserowej albo papieru innego niż samokopiujący.	
	Pokazuj znaki zamiast rysunków w Przeglądach zleceń	Przeglądy zleceń wyświetlają z lewej strony pola Numer zlecenia symbol oznaczający stan odpowiedniego zlecenia. Są to kolorowe rysunki !, + i x (patrz rozdział Moduły pomocnicze, Przeglądy, Uwagi). Ponieważ niektóre niestandardowe konfiguracje sprzętu mogą źle je wyświetlać, symbole mogą być niewidoczne dla użytkownika.
Aby temu zaradzić należy zaznaczyć to pole, wtedy zamiast rysunków program umieści odpowiednie znaki tekstowe.	
	Pokazuj okno porad przy starcie	Włączenie powoduje, że okno porad będzie automatycznie pokazywane zaraz po uruchomieniu programu.	
	Sprawdzaj nowe notatki przy starcie	Włączenie powoduje, że przy każdym wejściu do programu aplikacja sprawdzi, czy istnieją jakieś notatki dla aktualnego użytkownika i jeżeli tak, zaproponuje ich przejrzenie.	
	Sprawdzaj nowe notatki przy wyjściu	Włączenie powoduje, że przy każdej próbie wyjścia z programu aplikacja sprawdzi, czy powiększyła się ilość dostępnych notatek dla użytkownika od czasu ostatniego uruchomienia okna Aktualnych notatek. Jeżeli tak, program zaproponuje ich przejrzenie.	
	Pokaż skróty na przyciskach	Pokazuje na pasku ikon dodatkowe symbole ułatwiające poruszanie się po programie za pomocą klawiatury.	
	Nie blokuj całkowicie pól tekstowych	Odznaczenie powoduje, że wszystkie pola tekstowe w programie będą blokowane (gdy moduł nie będzie ustawiony na Zmień) nie tylko przed wpisywaniem do niego wartości, ale także przed wstawieniem do niego kursora, zaznaczeniem i skopiowaniem zawartości do Schowka.
Zaznaczenie tego pola powoduje, że blokada będzie dotyczyła tylko wstawiania tekstu, a zaznaczanie i kopiowanie będzie możliwe.
Zawartość pola tekstowego zablokowanego całkowicie ma standardowo szary kolor taki jak zablokowane rozwijane listy. W przeciwnym wypadku tekst w polu będzie miał standardowo kolor czarny.	
	Wyłącz funkcje matematyczne Kalkulatora	Zaznaczenie pola powoduje, że kalkulator nie będzie wyposażony w dodatkowe funkcje matematyczne: sinus, cosinus, tangens, logarytm, przeliczanie na radiany i stopnie, obliczanie części całkowitej i reszty dzielenia.	
	Wyłącz sprawdzanie poprawności NIP klienta	Zaznaczenie powoduje wyłączenie kontroli poprawności NIP klienta.	

Blokuj program
Zastosowanie	Chwilowe blokowanie dostępu do programu.

Wywołanie	Polecenie Blokuj Program... z menu Program.
Klawisz F11.

Zakres działania	Cały program.

Obsługa okna	Po wybraniu tego polecenia zostaje wyświetlone okno żądające podania hasła bieżącego użytkownika. Bez jego wpisania nie jest możliwa jakakolwiek dalsza praca z programem.
	Wybranie Anuluj spowoduje wyjście z programu.

Uwagi	•	Aby wywołać to polecenie wszystkie otwarte moduły muszą być zaktualizowane.	

Inny użytkownik
Zastosowanie	Zmiana bieżącego użytkownika.

Wywołanie	Polecenie Inny Użytkownik... z menu Program.

Zakres działania	Cały program.

Obsługa okna	Po wybraniu tego polecenia wszystkie okna są zamykane i zostaje wyświetlone okno takie jak przy uruchomieniu programu, z żądaniem podania identyfikatora i hasła nowego użytkownika. Po naciśnięciu OK i sprawdzeniu poprawności danych program dostosowuje swoje parametry do nowego użytkownika. Przycisk polecenia Anuluj zamyka program.

Wybierz
Zastosowanie	Szybkie wybieranie określonego klienta, oferty, kalkulacji, zlecenia i dokumentu.

Wywołanie	Polecenie Wybierz... z menu Edycja.
Ikona Wybierz.
Kombinacja klawiszy CTRL+Ins.
Wywołanie automatyczne przy wykonywaniu innych poleceń programu.

Zakres działania	Wszystkie moduły główne oraz Przeglądy i Spis telefonów.

Obsługa okna	Istnieje pięć okien wybierania (Wybierz klienta, ofertę, kalkulację, zlecenie i dokument), każde dostosowane do jednego modułu głównego. Pozwalają one na przeszukiwanie i wyświetlanie rekordów danego modułu na podstawie ich głównych parametrów.

Pola brane pod uwagę przez poszczególne okna Wybierz:

Klienci	 Oferty	Kalkulacje	Zlecenia	Dokumenty	
ID klienta	Numer oferty	Numer kalkulacji	Numer zlecenia	Numer dokumentu	
Nazwa	ID klienta	ID klienta	ID klienta	ID klienta	
Przedsta-wiciel	Kod wyrobu	Kod wyrobu	Kod wyrobu	Data dokumentu	
NIP	Data oferty	Data kalkulacji	Data zlecenia	Korekta do	
	Data podania		Etap		

Wybieranie rozpoczyna się wskazaniem pola z rozwijanej listy, w którym program będzie szukał pewnego ciągu znaków.
Wpisanie jakiegokolwiek znaku do pola tekstowego powoduje uruchomienie mechanizmów przeszukiwania zapisu równego lub większego (w sensie znakowym większy to stojący niżej na liście posortowanej alfabetycznie) od podanego tekstu.
Informacje ze znalezionego rekordu pojawiają się w szarych polach powyżej, sygnalizując zakończenie procesu wyszukiwania.
Zawsze wybierany jest pierwszy zapis spełniający dane kryterium, ale możliwe jest niezależne poruszanie się pomiędzy rekordami za pomocą przycisków poleceń l< (pierwszy), < (poprzedni), > (następny) i > (ostatni).

Większość okien Wybierz ma dodatkowe pola wyboru umożliwiające zawężenie obszaru poszukiwań:

Klienci	Oferty	Kalkulacje	Zlecenia	Dokumenty	
	Blokuj	Blokuj	Blokuj	Blokuj	
	Tylko nie podane		Tylko nie zamknięte	Tylko nie zapłacone	

Zaznaczenie pola Blokuj powoduje zablokowanie aktualnego klienta, w taki sposób, że jedynie zapisy jemu przyporządkowane będą brane pod uwagę podczas wybierania i wyświetlania. Na podobnej zasadzie działają pozostałe pola wyboru: ustalają dodatkowe kryterium wyszukiwania. Odznaczenie takiego pola powoduje zniesienie warunku.
W oknach, w których są dwa pola wyboru, działają one niezależnie od siebie. Zaznaczenie obu pól na raz spowoduje uwzględnienie obu warunków.

Szukaj, Szukaj - następne
Zastosowanie	Wyszukiwanie rekordu zawierającego w określonym polu odpowiedni ciąg znaków.
Szukaj znajduje pierwszy pasujący rekord z tabeli.
Szukaj - następne wyszukuje pierwszy licząc od aktualnego.

Wywołanie	Polecenia Szukaj... (1), Szukaj - Następne z menu Edycja.
Ikony Szukaj (1), Szukaj - następne.
Kombinacje klawiszy CTRL+F (1), CTRL+N.

(1) Wywołuje okno Szukaj.

Zakres działania	Wszystkie moduły główne oraz Przeglądy, Spis telefonów i Notatki.

Obsługa okna	Aby znaleźć odpowiedni rekord należy najpierw określić obszar poszukiwań poprzez wskazanie nazwy pola z rozwijanej listy Pole. Wybranie Wszystkie pozwala przeszukać wszystkie pola rekordów  (taka operacja zbiera stosunkowo dużo czasu).

W polu tekstowym Znajdź należy wpisać poszukiwane wyrażenie i ewentualnie zaznaczyć odpowiednie pola wyboru:

Nazwa	Funkcja	
Uwzględniaj wielkość liter	Ustawia mechanizm wyszukiwania na identyfikację wielkości liter.	
Znajdź tylko całe pola	Bierze pod uwagę tylko takie rekordy, w których pole dokładnie odpowiada zapisowi w polu tekstowym Znajdź, w przeciwnym razie wyszukiwanie wybierze również takie, gdzie zapis jest tylko częścią tekstu pola.	
Uwzględniaj wzorzec	Używane zawsze samodzielnie (odznacza i wyłącza dwa poprzednie pola wyboru). Umożliwia wyszukanie ciągu znaków odpowiadających pewnemu schematowi. Wyszukiwanie to nie będzie nigdy rozróżniać wielkości liter.	

Wybranie pola Uwzględniaj wzorzec zmienia znaczenie niektórych wpisywanych znaków:

Znak	Nowe znaczenie znaku	
*	Dowolny ciąg znaków.	
?	Dowolny jeden znak.	
#	Dowolna jedna cyfra (0-9).	

Aby użyć tych  znaków w typowym znaczeniu, jako tekst, należy umieścić je w nawiasach klamrowych [ ].

Przykłady	Wzorzec	Znaczenie	Pasujące teksty	
a*	Tekst o dowolnej długości z pierwszą literą a.	Ala, arbuz, a	
a?t	Tekst trzyliterowy, w którym pierwsza litera to a i ostatnia t.	Aut, akt, a5t	
##-###	Wzorzec standardowego polskiego kodu pocztowego. Sześć znaków: dwie cyfry, znak “- i trzy cyfry na końcu.	71-021, 00-950	
a[*]???	Tekst pięcioliterowy rozpoczynający się od a*.	 a*iop, a****	

Wyszukiwania dokonuje się poprzez użycie przycisków poleceń Szukaj i Następne, poleceń menu, ikon lub skrótów klawiszowych wymienionych wyżej.

Uwagi	•	Polecenie Szukaj - Następne nie działa bez wcześniejszego wywołania okna Szukaj i określenia tekstu do znalezienia.	
	•	Pozycja okna na ekranie jest zapamiętywana.	

Kalkulator
Zastosowanie	Proste obliczenia arytmetyczne i finansowe.

Wywołanie	Polecenie Kalkulator z menu Okno.
	Polecenie Kalkulator z menu Program aplikacji Drukus - Administrator.
Klawisz F12.

Zakres działania	Cały program.

Obsługa okna	Kalkulator przełącza się ze standardowego na finansowy i odwrotnie przyciskiem polecenia .... Przycisk C zeruje kalkulator.

Posługując się kalkulatorem standardowym używa się prawie wyłącznie klawiatury.

Znak	Znaczenie	Przykład	
0 - 9	Wpisanie cyfry do pola tekstowego kalkulatora.		
+, -, *, /	Dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie.		
\	Dzielenie całkowite.	34 \ 5 = 6	
^	Potęgowanie.	2 ^ 2 = 4
2 ^ 0,5 = 1,4142135623731	
(, )	Nawiasy.		
‘ (apostrof)	Liczba przeciwna.	123 ‘ = -123	
g	Zamiana liczby na godziny.	1,25 g = 1,15	
h	Zamiana godzin na liczbę.	2,45 h = 2,75	
m	Reszta z dzielenia (modulo).	121 m 23 = 8	
l	Logarytm dziesiętny	23 l = 3,1354942159292	
r	Przeliczenie stopni na radiany.	180 r = 3,1415926535898	
d	Przeliczenie radianów na stopnie.	1 d = 57,295779513082	
s, c, t	Sinus, cosinus, tangens.	1 s = 0,8414709848079	
 (cudzysłów)	Odwrotność.	8  = 0,125 (1/8)	
Enter, =	Równa się.		

Obsługując kalkulator finansowy wybiera się z rozwijanej listy funkcję, którą należy obliczyć:

Funkcja	Symbol	Opis	
Roczna stopa procentowa	p	Roczna stopa procentowa wystarczająca, aby w okresie l lat z zainwestowanej kwoty wb otrzymać kwotę wp.	
Ilość lat trwania płatności	l	Ilość lat, potrzebnych aby z zainwestowanej kwoty wb otrzymać kwotę wp zakładając roczną stopę procentową zwrotu z inwestycji równą p procent.	
Wartość bieżąca	wb	Dzisiejsza wartość sumy pieniędzy uzyskiwanej w przyszłości. Oznacza ile pieniędzy trzeba zainwestować w przedsięwzięcie przynoszące p procent zysku rocznie aby po l latach dostać ilość pieniędzy wp.	
Wartość przyszła	wp	Wartość zainwestowanego kapitału w przyszłości. Ilość pieniędzy, które otrzyma się za l lat, inwestując ilość pieniędzy wb w przedsięwzięcie przynoszące p procent zysku rocznie.	
Przeliczanie papieru	-	Dokonuje zamiany ceny papieru w podanej w złotych za kilogram na cenę za metr kwadratowy.
Uwaga  Podczas edycji Materiałów na zakładce Parametry programu Drukus - Administrator, wywołanie kalkulatora spowoduje jego automatyczne ustawienie na Przeliczanie papieru. Odpowiednie pola w kalkulatorze zostaną wypełnione danymi z tabeli Materiały, a wynik zostanie ewentualnie umieszczony zamiast starej ceny.	

Dla funkcji finansowych należy następnie ustalić okres kapitalizacji (ustawienie Okres kapitalizacji: miesiące i Ilość: 3 oznacza wypłatę odsetek co 3 miesiące). Do pól tekstowych poniżej wpisuje się wartości dane (pola tekstowe stosuje się zgodnie z oznaczeniami symbolicznymi w tabeli powyżej).

Przy wychodzeniu z kalkulatora można przy zamknięciu okna wywołać dodatkowe akcje, stosując odpowiednie kombinacje klawiszy.

Klawisz	Dodatkowe działanie	
Esc	Bez dodatkowych akcji.	
SHIFT+Enter	Skopiowanie wyniku do Schowka.	
CTRL+Enter	Skopiowanie wyniku do Schowka i nadpisanie nim aktywnego pola tekstowego.	
ALT+Enter	Skopiowanie wyniku do Schowka i dopisanie go do aktywnego pola tekstowego w miejscu aktualnej pozycji kursora.	

Uwagi	•	We wszystkich funkcjach finansowych stosuje się zasadę procentu składanego.	
	•	Jeżeli wywołanie kalkulatora nastąpi w czasie gdy jakieś pole tekstowe będzie aktywne, do kalkulatora zostanie wpisana wartość liczbowa tego pola. To samo dotyczy niektórych pól tabeli zakładki Parametry w programie Drukus - Administrator.	
	•	Dostęp do funkcji matematycznych można ograniczyć używając pola wyboru Wyłącz funkcje matematyczne Kalkulatora w oknie Opcji (zakładka Inne). Zaznaczenie tego pola spowoduje, że dzielenie całkowite, reszta z dzielenia, logarytm, zamiana na stopnie i radiany oraz funkcje trygonometryczne będą niedostępne dla użytkownika.	
 	•	Pozycja okna na ekranie jest zapamiętywana.	

Opis pól w modułach i bazie danych
Klienci
Nazwa	Typ	Ilość znaków	Opis	
ID klienta	tekst	8	Ośmioznakowy, unikalny identyfikator klienta (bez spacji).	
Nazwa	tekst	40	Nazwa klienta lub ewentualnie pierwszy człon nazwy.	
Nazwa dodatkowa	tekst	40	Dodatkowe pole dla tych klientów, których nazwy są długie lub drugi człon nazwy jest mniej ważny.	
Przedstawiciel	tekst	30	Imię i nazwisko człowieka, który najczęściej kontaktuje się z drukarnią w imieniu swojej firmy. To nazwisko będzie automatycznie wpisywane do pola Zleceniodawca w Zleceniach.	
Ulica	tekst	40	Ulica klienta wraz z numerem posesji i dodatkowymi danymi.	
Miasto	tekst	28	Miasto siedziby klienta.	
Kod pocztowy	tekst	10	Kod pocztowy klienta.	
Telefon	tekst	50	Numer lub numery telefonów klienta.	
Faks	tekst	20	Numer lub numery faksów klienta.	
E-Mail	tekst	50	Adres poczty elektronicznej klienta.	
NIP	tekst	16	NIP klienta lub numer zastępczy, który będzie drukowany na dokumentach. Jeżeli pole pozostanie puste nie będzie można wystawiać faktur VAT dla tego klienta.	
Bank	tekst	40	Nazwa banku, w którym klient ma swój rachunek.	
Konto	tekst	40	Numer rachunku bankowego klienta.	
Grupa	tekst	20	Grupa, do której należy klient, standardowo określająca powiązanie klienta z firmą użytkownika. Listę grup program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Grupy klientów; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Branża	tekst	20	Branża, do której należy klient. Listę branż prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Branże klientów; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Rabat	liczba		Zwyczajowy rabat (w procentach) udzielany klientowi. Będzie on wpisywany automatycznie do pola Rabat podczas tworzenia nowego zlecenia dla tego klienta.	
Symbol waluty	tekst	3	Symbol waluty używanej jako jednostka monetarna dla tego klienta. Symbole walut ustawia się w programie Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Symbole walut; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator. 	
Uwagi ogólne	tekst	b. o.	Dowolna dodatkowa informacja o kliencie.	
Oferty
Nazwa	Typ	Ilość znaków	Opis	
Numer oferty	liczba		Unikatowy numer oferty nadawany automatycznie przez program.	
Data oferty	data		Data stworzenia oferty.	
ID klienta	tekst	8	Identyfikator klienta, do którego będzie skierowana oferta.	
Wyrób	tekst	30	Nazwa wyrobu lub usługi, której dotyczy oferta. Bardzo ważne dane ze względu na uporządkowanie całości procesu technologicznego. Rozpoczęcie pracy z programem Drukus powinno być poprzedzone stworzeniem listy jednoznacznie określonych wyrobów i usług, które wykonuje drukarnia. Każdy wyrób lub usługa powinna mieć przypisany swój unikatowy kod i odpowiedni symbol SWW lub KWiU. Lista tych danych jest prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Wyrób; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Kod wyrobu	tekst	10	Kod wyrobu lub usługi. Patrz pole Wyrób.	
Opis wyrobu	tekst	30	Pole, do którego można wpisać uzupełniające informacje o wyrobie.	
Opis wyrobu dodatkowy	tekst	30	Patrz pole Opis wyrobu.	
SWW KWiU	tekst	10	Symbol SWW lub KWiU wyrobu lub usługi. Patrz pole Wyrób.	
Przygotował	tekst	30	Identyfikator użytkownika, który utworzył ofertę. Jeżeli pole wyboru Zmieniaj Przygotował/Wystawił przy zmianie rekordu w programie Drukus - Administrator (zakładka Inne) jest zaznaczone, to jest to identyfikator tego użytkownika, który ostatnio zmieniał ofertę. W takim przypadku modyfikacja zawartości tego pola następuje za każdym razem gdy użytkownik naciśnie przycisk Zmień.
Zmiana identyfikatora nigdy nie nastąpi gdy zmieniana oferta została podana klientowi. Taką operację może wykonać jedynie użytkownik z prawem administracji, a sama operacja jest traktowana wtedy jako awaryjna, dokonywana sporadycznie w szczególnych przypadkach.	
Data podania klientowi	data		Data wysłania oferty do klienta. Wypełnienie tego pola i zaktualizowanie zapisu spowoduje całkowite zablokowanie rekordu. Jest to podyktowane chęcią zabezpieczenia użytkownika przed usunięciem oferty lub przypadkowymi zmianami, które mogą stworzyć niepożądane rozbieżności między ofertą przesłaną klientowi a ofertą istniejącą w bazie danych.
Po podaniu oferty klientowi jedynie użytkownik z prawem administracji może zmieniać i usuwać ofertę.	
Numer kalkulacji	liczba		Numer kalkulacji powiązanej z ofertą (użytej do przeprowadzenia szczegółowej analizy kosztów wyrobu lub usługi).	
Wyszczególniono przygotowalnię	tak/nie		Pole określające czy skalkulowane ceny uwzględniają koszty przygotowalni (koszty te można szczegółowo wyliczyć w powiązanej kalkulacji). Ceny są zawsze podane w złotych.	
Ilość dni ważności	liczba		Pole informujące, przez ile dni oferta ma być traktowana jako ważna. Informacja tu zawarta jest przesyłana do klienta, który w ciągu tego okresu powinien odpowiedzieć na ofertę.	
Ilość dni realizacji	liczba		Ilość dni po utworzeniu zlecenia z oferty, w ciągu których zostanie wykonany wyrób lub usługa.	
Jednostka miary	tekst	10	Użyta jednostka miary.	
Ilość 1	liczba		Ilość pierwsza.	
Ilość 2	liczba		Ilość druga.	
Ilość 3	liczba		Ilość trzecia.	
Cena jednostkowa 1	liczba		Cena jednostkowa dla pierwszej ilości.	
Cena jednostkowa 2	liczba		Cena jednostkowa dla drugiej ilości.	
Cena jednostkowa 3	liczba		Cena jednostkowa dla trzeciej ilości.	
Symbol waluty	tekst	3	Symbol waluty użytej jako jednostka monetarna w ofercie. Symbole walut ustawia się w programie Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Symbole walut; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Kurs waluty	liczba		Kurs waluty względem złotego.	
Wykończenie 1	tekst	22	Opis jednego z wykończeń. Pole nie jest wykorzystywane do dokładnego określenia procesu technologicznego (takiego jaki tworzy się na poziomie kalkulacji), jest to jedynie oznaczenie całego procesu służące do orientacji jakie dodatkowe prace zostały wykonane. Lista wykończeń jest prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Wykończenia; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Wykończenie 2	tekst	22	Patrz pole Wykończenie 1.	
Wykończenie 3	tekst	22	Patrz pole Wykończenie 1.	
Wykończenie 4	tekst	22	Patrz pole Wykończenie 1.	
Wykończenie 5	tekst	22	Patrz pole Wykończenie 1.	
Wykończenie 6	tekst	22	Patrz pole Wykończenie 1.	
Materiały dostarczone 1	tekst	20	Opis jednego z dostarczonych przez klienta materiałów. Lista materiałów jest prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Materiały dostarczone; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Materiały dostarczone 2	tekst	20	Patrz pole Materiały dostarczone 1.	
Materiały dostarczone 3	tekst	20	Patrz pole Materiały dostarczone 1.	
Uwagi ogólne	tekst	b. o.	Dowolna dodatkowa informacja o ofercie.
Na standardowych wydrukach to pole jest interpretowane w szczególny sposób: trzy pierwsze wiersze są drukowane na ofercie (są to informacje przeznaczone dla klienta). Jeżeli istnieją informacje w wierszach następnych, są one widoczne tylko wewnątrz programu.	
Materiał (D)	tekst	40	Nazwa użytego materiału. Lista materiałów wraz z kodami materiałów i innymi potrzebnymi danymi dotyczącymi materiałów jest prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Materiały; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Kod materiału (D)	tekst	10	Kod użytego materiału. Patrz pole Materiał.	
Ilość kolorów przód tył (D)	tekst	3	Informacja zapisywana w formacie #/# (gdzie # - dowolna cyfra). Pierwsza cyfra oznacza ilość kolorów przodu, druga tyłu materiału. Gdy poda się ciąg znaków niezgodny z formatem, program pobierze pierwszy i ostatni znak wpisanego tekstu (jeżeli nie jest on liczbą wstawi “0”), a pomiędzy nimi doda znak “/”.	
Kolory przód (D)	tekst	24	Opis kolorów przodu materiału. Polecane zapisy to na przykład: cmyk, hks13, p386.	
Kolory tył (D)	tekst	24	Opis kolorów tyłu materiału. Patrz pole Kolory przód.	
Format (D)	tekst	15	Format podawany w milimetrach lub jako oznaczenie standardowe na przykład A4 lub M65. Lista formatów jest prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Formaty; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Objętość (D)	liczba		Objętość wyrobu podawana w stronach (program uwzględnia tylko liczby parzyste).	
Uwagi (D)	tekst	50	Dowolne informacje uzupełniające do materiału.	

Pola oznaczone (D) to pola dodatkowe (patrz rozdział Moduły pomocnicze, Przeglądy, część Uwagi).
Kalkulacje
Nazwa	Typ	Ilość znaków	Opis	
Numer kalkulacji	liczba		Unikatowy numer kalkulacji nadawany automatycznie przez program.	
Data kalkulacji	data		Data stworzenia kalkulacji.	
ID klienta	tekst	8	Identyfikator klienta, dla którego tworzona jest kalkulacja.	
Wyrób	tekst	30	Nazwa wyrobu lub usługi. Bardzo ważne dane ze względu na uporządkowanie całości procesu technologicznego. Rozpoczęcie pracy z programem Drukus powinno być poprzedzone stworzeniem listy jednoznacznie określonych wyrobów i usług, które wykonuje drukarnia. Każdy wyrób lub usługa powinna mieć przypisany swój unikatowy kod i odpowiedni symbol SWW lub KWiU. Lista tych danych jest prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Wyrób; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Kod wyrobu	tekst	10	Kod wyrobu lub usługi. Patrz pole Wyrób.	
Opis wyrobu	tekst	30	Pole, do którego można wpisać uzupełniające informacje o wyrobie.	
Opis wyrobu dodatkowy	tekst	30	Patrz pole Opis wyrobu.	
SWW KWiU	tekst	10	Symbol SWW lub KWiU wyrobu lub usługi.. Patrz pole Wyrób.	
Przygotował	tekst	30	Identyfikator użytkownika, który utworzył kalkulację. Jeżeli pole wyboru Zmieniaj Przygotował/Wystawił przy zmianie rekordu w programie Drukus - Administrator (zakładka Inne) jest zaznaczone, to jest to identyfikator tego użytkownika, który ostatnio zmieniał kalkulację. W takim przypadku modyfikacja zawartości tego pola następuje za każdym razem gdy użytkownik naciśnie przycisk Zmień.	
Numer oferty	liczba		Numer oferty powiązanej z kalkulacją (do tej oferty zostaną przekazane dane z kalkulacji po wykonaniu wszystkich obliczeń). Jeżeli pole jest puste to podczas przekazywania danych zostanie stworzona nowa oferta.	
Ilość dni realizacji	liczba		Ilość dni po utworzeniu zlecenia z oferty, dla której kalkulowane są koszty, w ciągu których zostanie wykonany wyrób lub usługa.	
Jednostka miary	tekst	10	Użyta jednostka miary.	
Nakład 1	liczba		Nakład pierwszy.	
Nakład 2	liczba		Nakład drugi.	
Nakład 3	liczba		Nakład trzeci.	
Cena jednostkowa 1	liczba		Cena jednostkowa dla pierwszego nakładu.	
Cena jednostkowa 2	liczba		Cena jednostkowa dla drugiego nakładu.	
Cena jednostkowa 3	liczba		Cena jednostkowa dla trzeciego nakładu.	
Symbol waluty	tekst	3	Symbol waluty użytej jako jednostka monetarna w kalkulacji. Symbole walut ustawia się w programie Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Symbole walut, patrz rozdział Program Drukus - Administrator.	
Kurs waluty	liczba		Kurs waluty względem złotego.	
Wykończenie 1	tekst	22	Opis jednego z wykończeń. Pole nie jest wykorzystywane do dokładnego określenia procesu technologicznego, jest to jedynie oznaczenie całego procesu służące do orientacji jakie dodatkowe prace zostały wykonane. Lista wykończeń jest ona prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Wykończenia; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Wykończenie 2	tekst	22	Patrz pole Wykończenie 1.	
Wykończenie 3	tekst	22	Patrz pole Wykończenie 1.	
Wykończenie 4	tekst	22	Patrz pole Wykończenie 1.	
Wykończenie 5	tekst	22	Patrz pole Wykończenie 1.	
Wykończenie 6	tekst	22	Patrz pole Wykończenie 1.	
Materiały dostarczone 1	tekst	20	Opis jednego z dostarczonych przez klienta materiałów. Lista materiałów jest prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Materiały dostarczone; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Materiały dostarczone 2	tekst	20	Patrz pole Materiały dostarczone 1.	
Materiały dostarczone 3	tekst	20	Patrz pole Materiały dostarczone 1.	
Nazwa opakowania	tekst	20	Nazwa rodzaju użytego opakowania. Lista opakowań jest prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Opakowania; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator)	
Cena jednostkowa opakowania	liczba		Cena opakowania. Patrz pole Nazwa opakowania.	
Ilość na opakowanie	liczba		Ilość sztuk wyrobu, która mieści się w jednym opakowaniu.	
Ilość opakowań (*)	liczba		Ilość opakowań potrzebnych dla każdego nakładu.	
Koszt wysyłki 1	liczba		Koszt wysyłki wyrobu do klienta dla pierwszego nakładu.	
Koszt wysyłki 2	liczba		Koszt wysyłki wyrobu do klienta dla drugiego nakładu.	
Koszt wysyłki 3	liczba		Koszt wysyłki wyrobu do klienta dla trzeciego nakładu.	
Narzut przygotowalni	liczba		Wartość narzutu w złotych na koszt przygotowalni (jednakowy dla wszystkich nakładów).	
Narzut 1	liczba		Wartość narzutu w złotych na koszt całkowity (bez kosztów przygotowalni) dla pierwszego nakładu.	
Narzut 2	liczba		Wartość narzutu w złotych na koszt całkowity (bez kosztów przygotowalni) dla drugiego nakładu.	
Narzut 3	liczba		Wartość narzutu w złotych na koszt całkowity (bez kosztów przygotowalni) dla trzeciego nakładu.	
Uwagi ogólne	tekst	b. o.	Dowolna dodatkowa informacja o kalkulacji.	
Materiał (D)	tekst	40	Nazwa użytego materiału. Lista materiałów wraz z kodami materiałów i innymi potrzebnymi danymi dotyczącymi materiałów jest prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Materiały; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Kod materiału (D)	tekst	10	Kod użytego materiału. Patrz pole Materiał.	
Cena jednostkowa materiału (D)	liczba		Cena jednostkowa materiału. Wartość tą ustala się podczas tworzenia listy materiałów, którą prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Materiały, kolumna Cena jednostkowa; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator).	
Format wyjściowy X (D)	liczba		Szerokość materiału w milimetrach. Wartość tą ustala się podczas tworzenia listy materiałów, którą prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Materiały, kolumna X; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Format wyjściowy Y (D)	liczba		Wysokość materiału w milimetrach. Wartość tą ustala się podczas tworzenia listy materiałów, którą prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Materiały, kolumna Y; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Format ark drukowego X (D)	liczba		Szerokość w milimetrach arkusza wykorzystywanego do druku.	
Format ark drukowego Y (D)	liczba		Wysokość w milimetrach arkusza wykorzystywanego do druku.	
Format (D)	tekst	15	Format podawany w milimetrach lub jako oznaczenie standardowe na przykład A4 lub M65. Lista formatów jest prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Formaty; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Format X (D)	liczba		Wynikowa szerokość materiału w milimetrach. 	
Format Y (D)	liczba		Wynikowa wysokość materiału w milimetrach.	
Wielkość wycinki (D)	liczba		Odstęp w milimetrach pomiędzy użytkami (najczęściej używane przy etykietach).	
Ilość części (D)	liczba		Ilość części, na którą dzieli się materiał (papier) w formacie wyjściowym, aby otrzymać materiał (papier) w formacie drukowym.	
Ilość kolorów przód tył (D)	tekst	3	Informacja zapisywana w formacie #/# (gdzie # - dowolna cyfra). Pierwsza cyfra oznacza ilość kolorów przodu, druga tyłu materiału. Gdy poda się ciąg znaków niezgodny z formatem, program pobierze pierwszy i ostatni znak wpisanego tekstu (jeżeli nie jest on liczbą wstawi “0”), a pomiędzy nimi doda znak “/”.	
Kolory przód (D)	tekst	24	Opis kolorów przodu materiału. Polecane zapisy to na przykład: cmyk, hks13, p386.	
Kolory tył (D)	tekst	24	Opis kolorów tyłu materiału. Patrz pole Kolory przód.	
Objętość (D)	liczba		Objętość wyrobu podawana w stronach (program uwzględnia tylko liczby parzyste).	
Ilość użytków (D)	liczba		Ilość użytków mieszcząca się na jednym arkuszu drukowym.	
Ilość arkuszy drukowych (D)	liczba		Ilość arkuszy drukowych materiału niezbędna do wydrukowania wyrobu.	
Naddatek 1 (D)	liczba		Naddatek do materiału dla pierwszego nakładu.	
Naddatek 2 (D)	liczba		Naddatek do materiału dla drugiego nakładu.	
Naddatek 3 (D)	liczba		Naddatek do materiału dla trzeciego nakładu.	
Ilość materiału netto ad (*)	liczba		Ilość materiału netto (bez naddatku) w arkuszach drukowych dla każdego nakładu.	
Ilość materiału brutto ad (*)	liczba		Ilość materiału brutto (z uwzględnionym naddatkiem) w arkuszach drukowych dla każdego nakładu.	
Ilość materiału brutto aw (*)	liczba		Ilość materiału brutto (z uwzględnionym naddatkiem) w arkuszach wyjściowych dla każdego nakładu.	
Nazwa płyty (D)	tekst	20	Nazwa użytej płyty. Listę płyt i informacji dodatkowych dotyczących płyt prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Płyty; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Ilość płyt (D)	liczba		Ilość potrzebnych płyt.	
Cena jednostkowa płyty (D)	liczba		Cena jednej płyty. Patrz pole Nazwa płyty.	
Montaż (D)	tekst	30	Nazwa operacji montażu. Listę dostępnych montaży i informacji dodatkowych dla nich prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Operacje - montaż; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Jednostka miary montażu (D)	tekst	10	Jednostka miary montażu. Patrz pole Montaż.	
Ilość montaży (D)	liczba		Ilość potrzebnych montaży.	
Cena jednostkowa montażu (D)	liczba		Cena jednostkowa montażu. Patrz pole Montaż.	
Kopia (D)	tekst	30	Nazwa kopii. Listę dostępnych kopii i informacji dodatkowych dotyczących kopii prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Operacje - kopia; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Jednostka miary kopii (D)	tekst	10	Jednostka miary kopii. Patrz pole Kopia.	
Ilość kopii (D)	liczba		Ilość potrzebnych kopii.	
Cena jednostkowa kopii (D)	liczba		Cena jednostkowa kopii. Patrz pole Kopia.	
Maszyna (D)	tekst	20	Nazwa maszyny, która będzie przetwarzać materiał.	
Ilość myć maszyny (D)	liczba		Ilość myć maszyny potrzebnych w danym procesie technologicznym.	
Czas mycia maszyny (D)	liczba		Czas w godzinach potrzebny na umycie całej maszyny. Wartość tą ustala się podczas tworzenia listy maszyn, którą prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Maszyny, kolumna Czas mycia maszyny; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Ilość kolorów maszyny (D)	liczba		Ilość zespołów drukujących w danej maszynie. Wartość tą ustala się podczas tworzenia listy maszyn, którą prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Maszyny, kolumna Ilość kolorów; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Średnia prędkość druku (D)	liczba		Średnia prędkość druku maszyny wyrażona w arkuszach na godzinę. Wartość tą ustala się podczas tworzenia listy maszyn, którą prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Maszyny, kolumna Spd; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Cena roboczogodziny (D)	liczba		Koszt w złotych jednej godziny pracy maszyny. Wartość tą ustala się podczas tworzenia listy maszyn, którą prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Maszyny, kolumna Mrh; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Ilość przyrządów (D)	liczba		Ilość przyrządów zespołów potrzebnych w procesie przetwarzania materiału.	
Czas przyrządu zespołu (D)	liczba		Czas w godzinach potrzebny na wykonanie przyrządu jednego zespołu farbowego. Wartość tą ustala się podczas tworzenia listy maszyn, którą prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Maszyny, kolumna Czas przyrządu; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Koszt przyrządu (D) (*)	liczba		Koszt przyrządu zespołu obliczany jako iloczyn Czasu przyrządu zespołu i Ceny roboczogodziny.	
Całkowity czas druku (D) (*)	liczba		Ilość godzin, która jest potrzebna na przerobienie materiału (dla trzech nakładów).	
Całkowity koszt druku (D) (*)	liczba		Koszt przetworzenia materiału obliczany jako iloczyn Całkowitego czasu druku i Ceny roboczogodziny (dla trzech nakładów).	
Kooperacja druku (D)	tak/nie		Pole oznaczające, czy druk materiału jest wykonywany w firmie, czy u kooperanta.	
Nazwa farby (D)	tekst	20	Nazwa użytej farby drukarskiej. Listę farb i informacji dodatkowych dotyczących farb prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Farby; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Cena jednostkowa farby (D)	liczba		Cena jednostkowa farby. Patrz pole Nazwa farby.	
Zużycie farby na 1zm (D)	liczba		Ilość farby niezbędnej do uruchomienia maszyny, a następnie traconej podczas mycia. Jest to ilość na jeden zespół farbowy.	
Ilość zmian kolorów (D)	liczba		Ilość zmian kolorów potrzebnych do przerobienia materiału.	
Wydajność farby na m2 (D)	liczba		Ilość farby w gramach potrzebnej na pokrycie jednego metra kwadratowego powierzchni.	
Pokrycie powierzchni przód (D)	liczba		Procentowe pokrycie przedniej powierzchni arkusza kolorami, wyznaczane jako stosunek powierzchni zadrukowanej do całkowitej powierzchni przedniej arkusza drukowego dla wszystkich kolorów.	
Pokrycie powierzchni tył (D)	liczba		Procentowe pokrycie tylnej powierzchni arkusza kolorami, wyznaczane jako stosunek powierzchni zadrukowanej do całkowitej powierzchni tylnej arkusza drukowego dla wszystkich kolorów.	
Zużycie farby (D) (*)	liczba		Ilość farby potrzebnej na zadrukowanie materiału (dla trzech nakładów).	
Uwagi (D)	tekst	50	Dowolne informacje uzupełniające do materiału.	
Nazwa operacji (przygotowalnia) (*)	tekst	30	Nazwa operacji przygotowalni. Lista tych operacji wraz z dodatkowymi danymi jest prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Operacje - Przygotowalnia; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Jednostka miary (przygotowalnia) (*)	tekst	10	Jednostka miary operacji przygotowalni. Patrz pole Nazwa operacji.	
Ilość (przygotowalnia) (*)	liczba		Ilość potrzebnych operacji w przygotowalni.	
Cena jednostkowa (przygotowalnia) (*)	liczba		Cena jednostkowa operacji przygotowalni. Patrz pole Nazwa operacji.	
Kooperacja (przygotowalnia) (*)	tak/nie		Pole określające, czy operacja jest wykonywana w firmie, czy u kooperanta.	
Nazwa operacji (introligatornia) (*)	tekst	30	Nazwa operacji introligatorni. Listę dostępnych operacji i informacji dodatkowych dotyczących tych operacji prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Operacje - introligatornia; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Jednostka miary (introligatornia) (*)	tekst	10	Jednostka miary operacji. Patrz pole Nazwa operacji.	
Ilość (introligatornia) (*)	liczba		Ilość potrzebnych operacji (dla trzech nakładów).	
Cena jednostkowa (introligatornia) (*)	liczba		Cena jednostkowa operacji (dla trzech nakładów). Patrz pole Nazwa operacji.	
Koszt przyrządu (introligatornia) (*)	liczba		Wszystkie koszty stałe operacji introligatorni niezależne od nakładu. Patrz pole Nazwa operacji.	
Kooperacja (introligatornia) (*)	tak/nie		Pole określające czy operacja jest wykonywana w firmie, czy u kooperanta.	

Pola oznaczone (D) to pola dodatkowe (patrz rozdział Moduły pomocnicze, Przeglądy, część Uwagi).
Pola oznaczone (*) to pola nie uwzględnione w Przeglądach.
Zlecenia
Nazwa	Typ	Ilość znaków	Opis	
Numer zlecenia	liczba		Unikatowy numer zlecenia nadawany automatycznie przez program.	
Data zlecenia	data		Data stworzenia zlecenia.	
ID klienta	tekst	8	Identyfikator klienta, który złożył zlecenie.	
Wyrób	tekst	30	Nazwa wyrobu lub usługi. Bardzo ważne dane ze względu na uporządkowanie całości procesu technologicznego. Rozpoczęcie pracy z programem Drukus powinno być poprzedzone stworzeniem listy jednoznacznie określonych wyrobów i usług, które wykonuje drukarnia. Każdy wyrób lub usługa powinna mieć przypisany swój unikatowy kod i odpowiedni symbol SWW lub KWiU. Lista tych danych jest prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Wyrób; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Kod wyrobu	tekst	10	Kod wyrobu lub usługi. Patrz pole Wyrób.	
Opis wyrobu	tekst	30	Pole, do którego można wpisać uzupełniające informacje o wyrobie.	
Opis wyrobu dodatkowy	tekst	30	Patrz pole Opis wyrobu.	
SWW KWiU	tekst	10	Symbol SWW lub KWiU wyrobu lub usługi. Patrz pole Wyrób.	
Data realizacji	data		Ustalona z klientem data odbioru gotowego wyrobu lub wykonania usługi.	
Etap	tekst	20	Określa poziom zaawansowania prac nad zleceniem. Listę etapów prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Etapy realizacji zlecenia; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Przygotował	tekst	30	Identyfikator użytkownika, który utworzył zlecenie. Jeżeli pole wyboru Zmieniaj Przygotował/Wystawił przy zmianie rekordu w programie Drukus - Administrator (zakładka Inne) jest zaznaczone to jest to identyfikator tego użytkownika, który ostatnio zmieniał zlecenie. W takim przypadku modyfikacja zawartości tego pola następuje za każdym razem gdy użytkownik naciśnie przycisk Zmień.
Zmiana identyfikatora nigdy nie nastąpi gdy zmieniane zlecenie zostało wcześniej udokumentowane. Taką operację może wykonać jedynie użytkownik z prawem administracji, a sama operacja jest traktowana wtedy jako awaryjna, dokonywana sporadycznie w szczególnych przypadkach.	
Numer oferty	liczba		Numer oferty powiązanej ze zleceniem (z której pobrano dane do utworzenia zlecenia).	
Numer dokumentu	tekst	10	Numer dokumentu powiązanego ze zleceniem (numer faktury lub rachunku uproszczonego pod jakim udokumentowano zlecenie).	
Zleceniodawca	tekst	30	Imię i nazwisko osoby składającej zlecenie w imieniu klienta. Przy tworzeniu nowego zlecenia pole to domyślnie zawiera imię i nazwisko przedstawiciela klienta (patrz rozdział Opis pól w modułach i bazie danych, Klienci).	
Jednostka miary	tekst	10	Użyta jednostka miary.	
Ilość	liczba		Ilość jednostek wyrobu lub usługi.	
Cena jednostkowa (*)	liczba		Cena jednostkowa wyrobu lub usługi.	
Cena jednostkowa z rabatem	liczba		Cena jednostkowa po uwzględnieniu rabatu. Cena, którą płaci klient i która jest później przekazywana do dokumentu.	
Symbol waluty	tekst	3	Symbol waluty użytej jako jednostka monetarna w zleceniu. Symbole walut ustawia się w programie Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Symbole walut, patrz rozdział Program Drukus - Administrator.	
Kurs waluty	liczba		Kurs waluty względem złotego.	
Stawka VAT	tekst	3	Stawka VAT przewidziana dla wyrobu lub usługi. Listę stawek VAT prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Stawki VAT; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Zaliczka	liczba		Zaliczka od klienta na poczet wykonania wyrobu lub usługi.	
Data zaliczki	data		Data przyjęcia zaliczki. 	
Rabat	liczba		Rabat w procentach, który oznacza procentowy upust na cenie jednostkowej (dający Cenę jednostkową z rabatem). Podczas tworzenia nowego zlecenia automatycznie wpisywany jest rabat pobierany w pola Rabat modułu Klientów.	
Oznakowanie opakowania	tekst	15	Wygląd zewnętrzny opakowania. Listę dostępnych oznakowań prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Oznakowanie opakowania; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Sposób płatności	tekst	20	Sposób płatności za zlecenie. Listę dostępnych sposobów płatności prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Sposoby płatności; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Sposób dostawy	tekst	20	Sposób dostawy wyrobu. Listę dostępnych sposobów dostawy prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Sposoby dostawy; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Wykończenie 1 	tekst	22	Opis jednego z wykończeń. Pole nie jest wykorzystywane do dokładnego określenia procesu technologicznego (takiego jaki tworzy się na poziomie kalkulacji), jest to jedynie oznaczenie całego procesu służące do orientacji jakie dodatkowe prace zostały wykonane. Lista wykończeń jest ona prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Wykończenia; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Wykończenie 2 	tekst	22	Patrz pole Wykończenie 1.	
Wykończenie 3 	tekst	22	Patrz pole Wykończenie 1.	
Wykończenie 4 	tekst	22	Patrz pole Wykończenie 1.	
Wykończenie 5	tekst	22	Patrz pole Wykończenie 1.	
Wykończenie 6	tekst	22	Patrz pole Wykończenie 1.	
Materiały dostarczone 1	tekst	20	Opis jednego z dostarczonych przez klienta materiałów. Lista materiałów jest prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Materiały dostarczone; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Materiały dostarczone 2	tekst	20	Patrz pole Materiały dostarczone 1.	
Materiały dostarczone 3	tekst	20	Patrz pole Materiały dostarczone 1.	
Uwagi ogólne	tekst	b. o.	Dowolna dodatkowa informacja o tej ofercie.
Na standardowych wydrukach to pole jest interpretowane w szczególny sposób: trzy pierwsze wiersze są drukowane na zleceniu (są to informacje przeznaczone dla klienta), w raporcie technologicznym jest drukowanych pięć pierwszych wierszy. Jeżeli istnieją informacje w wierszach następnych, są one widoczne tylko wewnątrz programu.	
Materiał (D)	tekst	40	Nazwa użytego materiału. Lista materiałów wraz z kodami materiałów i innymi potrzebnymi danymi dotyczącymi materiałów jest prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Materiały; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Kod materiału (D)	tekst	10	Kod użytego materiału. Patrz pole Materiał.	
Ilość kolorów przód tył (D)	tekst	3	Informacja zapisywana w formacie #/# (gdzie # - dowolna cyfra). Pierwsza cyfra oznacza ilość kolorów przodu, druga tyłu materiału. Gdy poda się ciąg znaków niezgodny z formatem, program pobierze pierwszy i ostatni znak wpisanego tekstu (jeżeli nie jest on liczbą wstawi “0”), a pomiędzy nimi doda znak “/”.	
Kolory przód (D)	tekst	24	Opis kolorów przodu materiału. Polecane zapisy to na przykład: cmyk, hks13, p386.	
Kolory tył (D)	tekst	24	Opis kolorów tyłu materiału. Patrz pole Kolory przód.	
Format (D)	tekst	15	Format podawany w milimetrach lub jako oznaczenie standardowe na przykład A4 lub M65. Lista formatów jest prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Formaty; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Objętość (D)	liczba		Objętość wyrobu podawana w stronach (program uwzględnia tylko liczby parzyste).	
Uwagi (D)	tekst	50	Dowolne informacje uzupełniające do materiału.	

Pola oznaczone (D) to pola dodatkowe (patrz rozdział Moduły pomocnicze, Przeglądy, część Uwagi).
Pola oznaczone (*) to pola nie uwzględnione w Przeglądach.
Dokumenty
Nazwa	Typ	Ilość znaków	Opis	
Numer dokumentu	tekst	10	Unikatowy numer dokumentu nadawany automatycznie przez program w formacie numer/rok (gdzie numer - kolejny numer dokumentu, rok - bieżący rok).	
Data dokumentu	data		Data stworzenia dokumentu.	
ID klienta	tekst	8	Identyfikator klienta, do którego będzie skierowany dokument.	
Typ dokumentu	tekst	50	Jeden z czterech możliwych typów dokumentu:
•	Faktura VAT,
•	Rachunek uproszczony,
•	Faktura VAT - korekta,
•	Rachunek uproszczony - korekta.	
W wartościach brutto	tak/nie		Pole oznaczające, czy wartość VAT jest liczona od ceny netto wyrobu lub usługi (pole odznaczone), czy została uwzględniona w cenie wyrobu lub usługi (pole zaznaczone).	
Korekta do	tekst	10	Numer dokumentu, z którego utworzono korektę. Jeżeli aktualny dokument nie jest korektą pole pozostaje puste.	
Zapłacono	tak/nie		Pole oznaczające, czy dokument został w całości zapłacony.	
Wystawił	tekst	30	Identyfikator użytkownika, który utworzył dokument. Jeżeli pole wyboru Zmieniaj Przygotował/Wystawił przy zmianie rekordu w programie Drukus - Administrator (zakładka Inne) jest zaznaczone to jest to identyfikator tego użytkownika, który ostatnio zmieniał dokument. W takim przypadku modyfikacja zawartości tego pola następuje za każdym razem gdy użytkownik naciśnie przycisk Zmień.
Zmiana identyfikatora nigdy nie nastąpi gdy zmieniany dokument został wcześniej wydrukowany. Taką operację może wykonać jedynie użytkownik z prawem administracji, a sama operacja jest traktowana wtedy jako awaryjna, dokonywana sporadycznie w szczególnych przypadkach.	
Data sprzedaży	data		Data sprzedaży wyrobu lub usługi, jednakowa dla wszystkich zleceń na dokumencie.	
Wydrukowany	tak/nie		Pole oznaczające, czy dokument był już drukowany. Jeżeli tak, nie można go już zmieniać, chyba że użytkownik ma uprawnienia administracji.	
Wartość netto	liczba		Wartość netto całego dokumentu (bez VAT).	
Wartość brutto	liczba		Wartość brutto całego dokumentu (z VAT).	
Suma zaliczek	liczba		Zsumowana wartość zaliczek ze wszystkich pozycji (zleceń) na dokumencie.	
Data zaliczki	data		Data najwcześniejszej zaliczki spośród wszystkich pozycji (zleceń) na dokumencie.	
Wpłacono	liczba		Suma, którą wpłacono przy odbiorze towaru lub w innym momencie, nieuwzględniona w sumie zaliczek.	
Symbol waluty	tekst	3	Symbol waluty użytej jako jednostka monetarna w dokumencie. Symbole walut ustawia się w programie Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Symbole walut, szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Kurs waluty	liczba		Kurs waluty względem złotego.	
Sposób płatności	tekst	20	Sposób płatności dokumentu. Listę sposobów płatności prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Sposoby płatności; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Data płatności	data		Umówiona data dokonania płatności. Ustawienie odpowiednich terminów na liście dostępnych sposobów płatności (patrz pole Sposób płatności) spowoduje automatyczne wypełnienie tego pola datą odpowiednią dla wybranego sposobu płatności.	
Sposób dostawy	tekst	20	Sposób dostawy wyrobów lub usług wymienionych na dokumencie. Listę sposobów dostawy prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Sposoby dostawy; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Uwagi ogólne	tekst	b. o.	Dowolna dodatkowa informacja o dokumencie.
Na standardowych wydrukach to pole jest interpretowane z szczególny sposób: trzy pierwsze wiersze są drukowane na dokumencie (są to informacje przeznaczone dla klienta). Jeżeli istnieją informacje w wierszach następnych, są one widoczne tylko wewnątrz programu	
Numer zlecenia (D)	liczba		Numer zlecenia, które jest pierwszą pozycją dokumentu. Jeżeli pierwsza pozycja nie została stworzona ze zlecenia to pole pozostaje puste.	
Wyrób (D)	tekst	30	Nazwa wyrobu lub usługi. Bardzo ważne dane ze względu na uporządkowanie całości procesu technologicznego. Rozpoczęcie pracy z programem Drukus powinno być poprzedzone stworzeniem listy jednoznacznie określonych wyrobów i usług, które wykonuje drukarnia. Każdy wyrób lub usługa powinna mieć swój unikatowy kod i odpowiedni symbol SWW. Lista tych danych jest prowadzona przez program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Wyrób; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
SWW KWiU (D)	tekst	10	Symbol SWW lub KWiU wyrobu lub usługi. Patrz pole Wyrób.	
Jednostka miary (D)	tekst	10	Użyta jednostka miary.	
Ilość (D)	liczba		Ilość jednostek wyrobu lub usługi.	
Cena jednostkowa (D)	liczba		Cena jednostkowa wyrobu lub usługi.	
Stawka VAT (D)	tekst	6	Stawka VAT dla wyrobu lub usługi. Listę stawek VAT prowadzi program Drukus - Administrator, zakładka Parametry, pozycja Stawki VAT; szczegółowe informacje na temat obsługi tej aplikacji znajdują się w rozdziale Program Drukus - Administrator.	
Zaliczka (D)	liczba		Zaliczka otrzymana od klienta na poczet wykonania wyrobu lub usługi.	
Uwagi (D)	tekst	50	Informacje uzupełniające do wyrobu lub usługi. Podczas wstawiania zlecenia pole to jest wypełniane automatycznie tekstem z pola Opis wyrobu danego zlecenia.	

Pola oznaczone (D) to pola dodatkowe (patrz rozdział Moduły pomocnicze, Przeglądy, część Uwagi).
Notatki
Nazwa	Typ	Ilość znaków	Opis	
Numer notatki (*)	liczba		Unikatowy numer notatki nadawany automatycznie przez program.	
Data notatki (*)	data		Data stworzenia notatki.	
Temat (*)	tekst	40	Nazwa notatki, zazwyczaj krótko określająca jej zawartość.	
Status (*)	tekst	20	Dowolny tekst określający notatkę. Standardowe teksty statusu to:
•	Zwykła,
•	Pilna.	
Tekst notatki (*)	tekst	b. o.	Treść notatki; tekst o dowolnej długości.	
Ważne od (*)	data		Data, od której notatka będzie dostępna dla adresata.	
Ważne do (*)	data		Data, do której notatka będzie dostępna dla adresata.	
Zrobione (*)	tak/nie		Pole, które może znajdować się w trzech stanach:	
	•	Odznaczone	Żaden z adresatów jeszcze nie zaznaczył notatki jako zrobionej.	
	•	Zaznaczone z szarym tłem 	Niektórzy z adresatów zaznaczyli notatkę jako zrobioną.	
	•	Zaznaczone z białym tłem 	Wszyscy adresaci zaznaczyli notatkę jako zrobioną.	

Pola oznaczone (*) to pola nie uwzględnione w Przeglądach.

Program Drukus - Administrator
Program Drukus - Administrator jest aplikacją pomocniczą dla Drukusa. Zarządza jego podstawowymi parametrami (jednakowymi dla wszystkich stanowisk oraz takimi, których zmiana pociąga zmiany w bazie danych) oraz przeprowadza operacje na pliku bazy danych. Okno podzielone jest na kilka zakładek.
Licencja
Zastosowanie	Zmiana informacji o firmie użytkownika, dołączanej do wydruków.

Obsługa	Większość danych może być zmieniana bez ograniczeń. Jedynie zmiana nazwy firmy i NIP (żółte pola tekstowe) wymaga szczególnej procedury i kontaktu z producentem programu.
	
Zmiana danych w żółtych polach powoduje uaktywnienie przycisku polecenia Zmień.... Jeżeli tekst w tych polach odpowiada nowej nazwie i NIP użytkownika, należy użyć tego przycisku. Zostanie wyświetlone okno dialogowe z wypisanym ciągiem znaków. W tym momencie należy skontaktować się z producentem lub dystrybutorem programu (producent może poprosić o udokumentowanie zmiany nazwy lub NIP kopią wpisu do ewidencji albo decyzją nadania nowego NIP) i podać nowe dane (teksty z żółtych pól tekstowych) oraz wyświetlony ciąg znaków. Producent lub dystrybutor poda inny ciąg, który należy wpisać do pola tekstowego okna dialogowego.

Gdy wszystkie czynność przebiegły poprawnie program poprosi o włożenie czwartej dyskietki instalacyjnej, na którą zostanie skopiowany nowy plik licencji DRUKLIC.DAT.

Użytkownicy
Zastosowanie	Zarządzanie danymi użytkowników: dodawanie, usuwanie, zmiana haseł, ustawianie uprawnień.

Obsługa	Polecenie	Działanie	
Dodaj...	Dodaje nowego użytkownika.	
Zmień...	Zmienia identyfikator wybranego użytkownika.	
Usuń	Usuwa wybranego użytkownika.	
Powiel...	Dodaje nowego użytkownika kopiując uprawnienia aktualnie wybranego.	
Hasło...	Zmienia hasło wybranego użytkownika.	

Lista zawiera nazwy wszystkich aktualnych użytkowników. Jeżeli program jest uruchomiony po raz pierwszy znajduje się tam tylko jeden użytkownik admin, z nieograniczonymi uprawnieniami, a jego hasło jest domyślnie ustawione na “” (brak znaków). Taki identyfikator należy podać podczas pierwszego wejścia do programu (a w polu tekstowym Hasło nie wpisywać nic).

	Pierwszą czynnością jaką należy wykonać jest zmiana hasła użytkownika admin, jako że jest on nieusuwalny i posiada wszystkie możliwe prawa w programie (w tym prawo administracji). Należy przy tym, ze względów bezpieczeństwa, maksymalnie zawęzić grono osób znających hasło użytkownika admin.
Następnie powinno się dodać do listy wszystkich użytkowników nadając im identyfikatory i hasła oraz określając zakres ich uprawnień.
	
Nazwa	Uprawnienia	
Administracja	Dostęp do programu Drukus - Administrator. Prawo do wykonywania dodatkowych operacji zabronionych dla “zwykłych” użytkowników:
•	zmiana i usuwanie oferty podanej klientowi, 
•	zmiana i usuwanie udokumentowanego zlecenia,
•	zmiana i usuwanie wydrukowanego dokumentu.	
Kopia zapasowa	Prawo do tworzenia kopii zapasowej. Umożliwia użytkownikowi bez prawa administracji wejście do programu Drukus-Administrator i utworzenie kopii.	
Okno Opcji	Dostęp do okna Opcji.	
Drukowanie	Prawo drukowania wszelkich raportów dotyczących modułów głównych i przeglądów.	
Drukowanie przeglądów	Drukowanie zestawień z okna Przeglądów nawet gdy użytkownik nie ma dostępu do drukowania w ogóle (odznaczone pole wyboru Drukowanie).	
Widok na ceny	Pokazanie wszelkich pól mających związek z cenami.
Odznaczenie ukrywa wszystkie pola cen jednostkowych, zaliczek, sum wpłaconych, rabatów itp.
Brak tego uprawnienia powoduje zawsze zablokowanie dostępu do okna Kalkulacji, Statystyki i Parametrów.	
Okno Klientów	Dostęp do okna Klientów.	
Edycja Klientów	Dodawanie, zmiana, usuwanie danych o klientach.	
Okno Ofert	Dostęp do okna Ofert..	
Edycja Ofert	Dodawanie, zmiana, usuwanie i inne operacje przeprowadzane na ofertach.	
Okno Kalkulacji	Dostęp do okna Kalkulacji.	
Edycja Kalkulacji	Dodawanie, zmiana, usuwanie i inne operacje przeprowadzane na kalkulacjach.	
Okno Zleceń	Dostęp do okna Zleceń.	
Edycja Zleceń	Dodawanie, zmiana, usuwanie i inne operacje przeprowadzane na zleceniach.	
Zmiana etapu zlecenia	Możliwość zmiany etapu bez ustawiania okna Zleceń na Zmień. Gdy użytkownik ma to uprawnienie, przycisk Nast. z okna Zleceń jest aktywny bez względu na stan modułu.	
Okno Dokumentów	Dostęp do okna Dokumentów.	
Edycja Dokumentów	Dodawanie, zmiana, usuwanie i inne operacje przeprowadzane na dokumentach.	
Dostęp do
‘Zapłacono’	Dostęp do przycisku Zapłacono nawet gdy użytkownik nie ma uprawnienia edycji dokumentów.	
Okno Przeglądów	Dostęp do okna Przeglądów.	
Okno Statystyki	Dostęp do okna Statystyki.	
Okno Spisu telefonów	Dostęp do okna Spisu telefonów.	
Okno Parametrów	Dostęp do okna Parametrów.	

Uwagi	•	Podczas codziennej pracy nie polecane jest korzystanie z identyfikatora użytkownika z prawem administracji. Prawo to daje dodatkowe możliwości, które powinny być wykorzystywane tylko w sytuacjach awaryjnych. Z tego powodu pracownik będący jednocześnie administratorem programu, powinien mieć dwa identyfikatory: jeden zwykły do codziennej pracy oraz drugi, z prawem administracji, używany wtedy gdy trzeba dokonać operacji wymagającej takiego prawa (wejście do programu Drukus - Administrator, zmiana lub usunięcie udokumentowanego zlecenia, podanej oferty i wydrukowanego dokumentu). Można także stosować stały identyfikator admin jako ten, który daje wszystkie dostępne uprawnienia.	

Parametry
Zastosowanie	Dostosowuje najważniejsze parametry programu do potrzeb firmy i konkretnego procesu technologicznego (parametry jednakowe dla wszystkich użytkowników pracujących w sieci).

Obsługa	Polecenie	Działanie	
Dodaj...	Dodaje nowy pusty wiersz w miejscu, które zależy od odpowiedzi na pytanie “Czy dodać na koniec listy?”. Jeżeli wybierze się “Nie” wstawia pusty wiersz za aktualnie zaznaczonym (jeżeli nie ma aktualnie zaznaczonego wiersza wstawia pole jako pierwsze). Nowe, puste pole można wypełnić zaznaczając je i używając przycisku Zmień... (takie samo działanie ma klawisz spacji) lub dwukrotnie klikając na pustym polu.	
Zmień...	Wyświetla okno dialogowe pozwalające zmienić zaznaczone pole. W niektórych przypadkach zmiany w takim polu muszą być dokonane również w całej bazie danych.	
Usuń
	Usuwa bieżący wiersz. W przypadku Grup klientów, Branż klientów i Etapów realizacji zleceń pojawia się okno dialogowe, które pozwala określić na co, w bazie danych, należy zamienić usuwaną pozycję, gdyż nie może zdarzyć się tak, że jakieś rekordy mają w tych polach teksty nie uwzględnione w Parametrach.
Na przykład: jeżeli trzeba usunąć z listy grupę odbiorca, a z okna dialogowego wybierze się dostawca, wszyscy klienci, którzy dotychczas mieli w polu Grupa tekst odbiorca, będą mieli tam napis dostawca, a grupa odbiorca zniknie z listy.	

	Wybranie którejkolwiek pozycji z posortowanej alfabetycznie listy Parametrów powoduje utworzenie odpowiedniej tabeli przedstawiającej podane wartości:

Parametr	Opis	
Branże klientów	Pozwala ustalać nazwy działów gospodarki, do których można przypisać klientów.	
Etapy realizacji zlecenia	Określa możliwe etapy realizacji zlecenia. Trzy etapy muszą istnieć zawsze, więc można je usuwać tylko do momentu, w którym w tabeli zostaną trzy pozycje.
Pierwszy etap na liście jest zawsze traktowany jako rozpoczynający realizację zlecenia. 
Etap przedostatni powinien określać zlecenie na wyrób, którego cykl produkcji się zakończył ale samo zlecenie nie zostało jeszcze udokumentowane.
Ostatni etap jest stały, a jego nazwa nie może być zmieniana. Oznacza zlecenie wykonane i umieszczone na dokumencie.	
Farby	Rodzaje używanych farb.	
	Nazwa	Nazwa farby.	
	Cena jedn. (zł/kg)	Cena jednostkowa farby w złotych za kilogram.	
	Wydajność (g/m2)	Ilość farby w gramach potrzebnej na pokrycie jednego metra kwadratowego powierzchni.	
Formaty	Dostępne predefiniowane formaty. Najlepiej określić tu formaty gotowych wyrobów oraz formaty papierów do druku.	
	Nazwa	Nazwa formatu.	
	X (mm)	Szerokość w milimetrach.	
	Y (mm)	Wysokość w milimetrach.	
Grupy klientów	Pozwala ustawiać grupy, do których można przypisać klienta. Daje to możliwość łatwiejszego segregowania klientów. Domyślnie oznacza sposób powiązania klienta z firmą użytkownika (odbiorca, dostawca itd.).	
Jednostki miary	Określa stosowane jednostki miary.	
	Nazwa	Nazwa jednostki miary.	
	Ilość (szt.)	Ilość sztuk w jednostce miary (potrzebne podczas ustalania nakładu).
Na przykład: 1000 ark. to ilość 1000, a 1 szt. to ilość 1.	
Maszyny	Maszyny, którymi dysponuje drukarnia.	
	Nazwa	Nazwa maszyny.	
	Czas mycia (godz.)	Czas w godzinach potrzebny na umycie całej maszyny.
Uwaga  Należy pamiętać o prawidłowym przeliczeniu czasu na godziny np. 15 minut to 0.25 godziny.
Aby szybko dokonać przeliczenia można skorzystać z funkcji kalkulatora (g i h).	
	Czas przyrządu (godz.)	Czas w godzinach potrzebny na wykonanie przyrządu jednego zespołu farbowego.	
	Spd (ark./godz.)	Średnia prędkość druku (ilość arkuszy na godzinę) uwzględniająca wszystkie przestoje w procesie druku bez czasów przyrządu i maszyny.	
	Mrh (zł/godz.)	Koszt w złotych jednej godziny pracy maszyny.	
	Il. farby na 1 zm. kolorów (kg)	Ilość farby, która jest niezbędna do uruchomienia maszyny, a następnie jest tracona podczas mycia. Oznacza ilość na jeden zespół farbowy.	
	Ilość kolorów	Ilość zespołów pracujących w maszynie.	
Materiały	Materiały wykorzystywane w drukarni.	
	Nazwa	Nazwa materiału.	
	Kod	Unikatowy kod materiału.	
	X (mm)	Szerokość materiału w milimetrach.	
	Y (mm)	Wysokość materiału w milimetrach.	
	Cena (zł/1000 ark.)	Cena w złotych tysiąca arkuszy materiału. Przeliczenia ceny w kilogramach na cenę za metr kwadratowy dokonuje się używając funkcji Przeliczanie papieru Kalkulatora.	
Materiały dostarczone	Materiały, które może dostarczyć klient.	
Oznakowanie opakowania	Wygląd zewnętrzny opakowania.	
Opakowania	Rodzaje wykonywanych opakowań wyrobu, których koszty mogą być przeliczone w kalkulacji. W cenie opakowania należy uwzględnić wszelkie koszty dodatkowe wyrobu.	
	Nazwa	Nazwa opakowania.	
	Cena jedn. (zł/szt.)	Cena jednostkowa opakowania w złotych za sztukę.	
Operacje - introligatornia	Operacje możliwe do przeprowadzenia w introligatorni.	
	Nazwa	Nazwa operacji.	
	Koszt przyrządu (zł)	Wszystkie koszty stałe w procesie technologicznym niezależne od nakładu.	
	Cena jedn. (zł)	Cena jednostkowa operacji.	
	Jedn. miary	Jednostka miary operacji.	
Operacje - montaż, kopia	Operacje montażu i kopii.
Założono, że pierwsza pozycja na liście będzie domyślnie pojawiać się w polu Montaż, natomiast ostatnia jest domyślną wartością dla pola Kopia nowotworzonej kalkulacji.	
	Nazwa	Nazwa operacji.	
	Cena jedn. (zł)	Cena jednostkowa operacji.	
	Jedn. miary	Jednostka miary operacji.	
Operacje - przygotowalnia	Operacje możliwe do przeprowadzenia w przygotowalni.	
	Nazwa	Nazwa operacji.	
	Cena jedn. (zł)	Cena jednostkowa operacji.	
	Jedn. miary	Jednostka miary operacji.	
Płyty	Rodzaje stosowanych płyt. W cenie płyty należy uwzględnić koszt środków do gumowania oraz dodać kilka procent na ewentualne ubytki spowodowane błędami w kopii.	
	Nazwa	Nazwa płyty.	
	Cena jedn. (zł/szt.)	Cena jednostkowa płyty w złotych za sztukę.	
Sposoby dostawy	Ustawia dostępne sposoby dostawy.	
Sposoby płatności	Ustawia dostępne w firmie sposoby płatności.
Pierwsza kolumna służy do nadania nazwy, druga określa termin płatności w dniach wykorzystywany aby automatycznie określić datę płatności.	
	Nazwa	Nazwa sposobu płatności.	
	Czas (dni)	Ilość dni określających termin płatności od momentu wydania dokumentu.	
Stawki VAT	Określa stosowane stawki VAT.	
	Nazwa	Nazwa stawki.	
	Stawka (%)	Wartość stawki w procentach.	
Symbole walut	Ustawia dostępne w programie symbole walut.
Pierwszy symbol odnosi się zawsze do waluty polskiej i nie może być usunięty.
Zmiana jakiegokolwiek z nich spowoduje uaktualnienie całej bazy danych.	
Wykończenia	Dostępne wykończenia.	
Wyroby	Wyroby i usługi wykonywane przez firmę.	
	Kod wyrobu	Unikatowy indeks wyrobu lub usługi.	
	Wyrób	Nazwa wyrobu lub usługi	
	SWW/KWiU	Symbol SWW lub KWiU wyrobu lub usługi.	

Uwagi	•	Ceny jednostkowe powinny być w zasadzie cenami zakupu odpowiednich materiałów, ale zaleca się doliczyć do niej kilka procent, co powinno pokryć wydatki na materiały wadliwe na przykład ewentualne koszty uszkodzonych płyt.	

Operacje bazy
Zastosowanie	Operacje na bazie danych: tworzenie kopii zapasowej, naprawa bazy i jej porządkowanie.

Co zrobić aby...	Operacja	Sposób postępowania	
Tworzenie kopii zapasowej	•	Wybrać napęd i folder (katalog), w którym ma być utworzona kopia. Użyć przycisku polecenia Twórz kopię... i podać krótką nazwę opisującą ją.
Uwaga  W jednym folderze może istnieć tylko jedna kopia, jeżeli wybierze się polecenie Twórz kopię... w folderze już zajmowanym, program może na żądanie użytkownika zmienić już istniejącą kopię na aktualną.
Można utworzyć nowy folder używając przycisku polecenia Nowy folder....	
Odzyskiwanie kopii zapasowej	•	Wybrać napęd i folder, w którym znajduje się interesująca użytkownika kopia zapasowa. Użyć polecenia Przywróć do odzyskania plików.
Uwaga  Wykonanie tego polecenia spowoduje, że aktualna baza danych i pliki dodatkowych danych programu zostaną zastąpione przez pliki kopii zapasowej. Wszelkie zmiany wprowadzone od momentu utworzenia tej kopii zostaną bezpowrotnie stracone.	
Naprawa bazy danych	•	Wybrać przycisk polecenia Naprawa.
Uwaga  Jeżeli wystąpią jakieś problemy z bazą danych, program przy uruchamianiu pokaże informację o uszkodzeniu tego pliku. W takim wypadku należy spróbować użyć polecenia Naprawa, który w większości przypadków jest w stanie odnowić strukturę bazy danych. Jeżeli uszkodzenia będą bardzo poważne, jedynym rozwiązaniem jest odtworzenie bazy danych z kopii zapasowej lub utworzenie nowego pliku bazy.	
Porządkowanie	•	Użyć przycisku polecenia Porządkowanie.
Uwaga  Baza danych w procesie użytkowania stopniowo zwiększa swoją objętość, a kasowanie rekordów nie zawsze powoduje jej zmniejszenie. Co jakiś czas należy bazę danych uporządkować, co ogranicza jej rozmiary i przyspiesza działanie.	

Uwagi	•	Na tej zakładce w polu Ostrzegaj jeżeli nie tworzono kopii przez ... dni można ustawić ilość dni od utworzenia ostatniej kopii, po których, przy rozpoczynaniu pracy z Drukusem, będzie pojawiać się odpowiednia wiadomość. Wpisanie zera do pola tekstowego wyłącza sprawdzanie.	

Dopiski
Zastosowanie	Określanie dodatkowych tekstów drukowanych na odpowiednich formularzach.

Obsługa	Zakładka zawiera cztery pola tekstowe. Tekst wpisany do nich będzie później umieszczany jako dodatkowy, na odpowiednich wydrukach.

Domyślne
Zastosowanie	Pozwala ustawiać niektóre parametry programu, które później będą traktowane jako domyślne. Należy wybierać takie parametry, które będą używane najczęściej. 

Obsługa	Pole	Znaczenie	
Miasto	Tekst, który będzie miejscem wystawienia dokumentu oraz będzie wprowadzany automatycznie do pola Miasto w module Klienci podczas dodawania nowego klienta.	
Ilość dni realizacji zlecenia	Standardowa ilość dni potrzebna na realizację zlecenia, wprowadzana automatycznie do pola Ilość dni realizacji w module Ofert, Kalkulacji i Zleceń podczas tworzenia nowych zapisów.	
Narzut przygotowalni (%)	Zwyczajowy narzut przygotowalni, wprowadzany do pola Narzut w części dotyczącej przygotowalni na zakładce Wynik szczegółowy modułu Kalkulacji.	
Narzut kalkulacji (%)	Zwyczajowy narzut kalkulacji, wprowadzany do trzech pól Narzut w części dotyczącej narzutów na koszty inne niż koszty przygotowalni na zakładce Wynik szczegółowy modułu Kalkulacji.	
Typ dokumentu	Typ dokumentu zwykłego jaki będzie tworzony domyślnie (po wybraniu przycisku polecenia Nowy... lub Zlec... w module Dokumentów). Jeżeli wybrany klient nie będzie miał żadnego zapisu w polu NIP zawsze będzie wystawiany rachunek uproszczony.	
W wartościach brutto	Ustawia tak samo pole wyboru W wartościach brutto podczas tworzenia nowego dokumentu zwykłego.	
Ilość dni ważności oferty	Standardowa ilość dni od momentu utworzenia oferty, po upływie których oferta, jeżeli klient na nią nie odpowiedział, może być traktowana jako nieważna (informacja o terminie ważności oferty jest przekazywana klientowi).	
Ostrzeżenie (dni)	Ustawia ilość dni ostrzeżeń, co powoduje wyświetlenie ikony ! w Przeglądach zleceń (po lewej stronie pola Numer zlecenia), jeżeli ilość dni do terminu realizacji zlecenia jest mniejsza lub równa ustawionej tu liczbie.	
Przedrostek numeru dokumentu	Dowolny tekst, który będzie drukowany na dokumentach w polu Numer tuż przed standardowym numerem dokumentu (przedrostek/numer/rok).	
Przyrostek numeru dokumentu	Dowolny tekst, który będzie drukowany na dokumentach w polu Numer tuż po standardowym numerze dokumentu (numer/rok/przyrostek).	

Inne
Zastosowanie	Pozostałe operacje.

Obsługa	Operacja	Opis	
Usuwanie starych danych	Umożliwia grupowe usuwanie niepotrzebnych zapisów z bazy danych.
Z rozwijanej listy należy wybrać tabelę, z której będą usuwane rekordy. Pola opcji oznaczają sposób wskazywania zapisów do usunięcia. W zależności od tego, czy wybrano: Od daty do daty czy Od numeru do numeru, do pól tekstowych obok należy wpisać odpowiednie wartości (daty lub numery rekordów). Zaznaczenie pola wyboru Usuń powiązane ... pozwala skasować przy okazji zapisy z innego modułu powiązane z usuwanymi. Przycisk polecenia Usuń wykonuje wskazaną operację.
Uwaga  Przed wykonaniem usuwania zaleca się wykonanie kopii zapasowej danych programu (patrz rozdział Program Drukus - Administrator, Operacje bazy).	
Zmień ID klienta...	Zmienia identyfikator klienta na inny. Zmiany takiej nie można dokonać w module Klienci Drukusa ze względu na to, że raz wprowadzony identyfikator jest używany we wszystkich innych modułach, które także wymagałyby aktualizacji. Taką operację można wykonać w tym miejscu.	
Zmieniaj Przygotował/ Wystawił przy zmianie rekordu	Pole zaznaczone powoduje, że podczas zmiany każdego rekordu modułu głównego, do pola Wystawił (moduł Dokumentów) lub Przygotował (inne moduły) będzie wpisywany identyfikator bieżącego użytkownika.
Zmiana identyfikatora nigdy nie nastąpi gdy jest zmieniana podana oferta, udokumentowane zlecenie lub wydrukowany dokument. Taką operację może wykonać jedynie użytkownik z prawem administracji, a sama operacja jest traktowana wtedy jako awaryjna, dokonywana sporadycznie w szczególnych przypadkach.	

Bezpieczeństwo danych
Baza danych używana przez program Drukus jest bazą Microsoft Access i może być zmieniana bez żadnych ograniczeń wprost z programu Microsoft Access 2.0 lub innych narzędzi, które obsługują ten format bazy danych.
Podczas pracy sieciowej, baza danych i inne pliki programu są udostępniane jako zasób na serwerze innym stanowiskom pracującym w lokalnej sieci komputerowej. Dostęp do niego, z lokalnego komputera, możne być zabezpieczony jedynie przez nadanie zasobowi hasła (pole tekstowe Hasło pełnego dostępu z okna dialogowego udostępniania). Taka operacja zagwarantuje, że nikt niepowołany nie dostanie się do danych mając do dyspozycji komputer kliencki. Jednocześnie wprowadzi to dodatkowe utrudnienie w postaci konieczności dodatkowego logowania się do zasobu podczas pracy na stanowiskach innych niż serwer.
Fizyczne bezpieczeństwo danych gwarantuje podłączenie serwera do urządzenia podtrzymującego napięcie. Bez tego urządzenia, w przypadku zaniku napięcia, można utracić jeden rekord (podczas zmiany jakiegoś zapisu modułu głównego lub Notatek) lub całą tabelę (podczas niektórych operacji programu Drukus - Administrator). Gdy taka sytuacja się zdarzy można jeszcze spróbować naprawić bazę danych (patrz rozdział Usuwanie najczęstszych problemów).
Oczywiście, nie należy samemu doprowadzać do sytuacji, które powodują uszkodzenia bazy. Nie powinno się wyłączać komputera przed zakończeniem pracy aplikacji i wyjściem ze środowiska Windows. Jeżeli program pracuje w sieci, pierwszym uruchamianym i ostatnim wyłączanym komputerem powinien być serwer.
Dla zwiększenia poziomu bezpieczeństwa polecane jest dokonywanie kopii zapasowych na koniec każdego dnia (najlepiej na innym dysku niż ten używany do przechowywania danych Drukusa albo na dyskietce). Co jakiś czas (najlepiej co tydzień) powinno się wykonać kopię zapasową danych i wynieść ją z budynku firmy.

Usuwanie najczęstszych problemów
Objawy	Przyczyna i usuwanie problemu	
Nie można uruchomić programu Drukus lub Drukus - Administrator. Program zgłasza błąd: Baza danych jest używana na komputerze '...’. Nie można otworzyć bazy w trybie wyłączności.	Program Drukus - Administrator oczekuje wyłącznego dostępu do bazy danych, aby go uruchomić należy zamknąć wszystkie aplikacje Drukus oraz ewentualnie inną pracującą aplikację Drukus - Administrator. Jeżeli nie można uruchomić Drukusa oznacza to, że gdzieś został uruchomiony program Drukus - Administrator.	
Program zgłasza uszkodzenie bazy danych, spowodowane najczęściej nieprawidłowym zakończeniem pracy aplikacji (wyłączenie komputera w trakcie działania programu, przerwanie dopływu prądu)	Użyć polecenia Naprawa z zakładki Operacje bazy aplikacji Drukus - Administrator. W razie niepowodzenia można jedynie odzyskać bazę danych z kopii zapasowej lub utworzyć nowy plik bazy.
	
Użytkownik zapomniał hasła dla identyfikatora z uprawnieniami administracji (nie można wtedy korzystać z programu Drukus - Administrator).	Należy skopiować plik DRUKUSR.DAT z czwartej dyskietki instalacyjnej do tego katalogu (na serwerze jeżeli program jest używany w wersji wielostanowiskowej), w którym znajduje się baza danych DRUKUS.MDB. Stan użytkowników programu będzie taki, jak zaraz po zainstalowaniu aplikacji. Będzie tylko jeden użytkownik: admin z dostępem bez hasła. Wystarczy wtedy uruchomić program Drukus - Administrator i zrekonstruować dane o użytkownikach.	
Wyświetlanie tabeli w Przeglądach trwa bardzo długo.	Należy zmniejszyć liczbę wyświetlanych kolumn do niezbędnego minimum (przycisk polecenia Dostosuj... w module Przeglądów), a przy dużej ilości wyświetlanych rekordów, zmniejszyć Ilość jednocześnie wyświetlanych wierszy w Przeglądach w Opcjach (zakładka Inne). Spowoduje to podzielenie tabeli na mniejsze fragmenty i wyświetlanie tylko jednego z nich (z możliwością szybkiego przejścia do kolejnych).	
W Przeglądach zleceń nie widać rysunków oznaczających stan zlecenia.	Należy sprawdzić czy istnieje podstawa do wyświetlania jakichkolwiek rysunków (patrz rozdział: Moduły pomocnicze, Przeglądy, Uwagi) oraz czy jest prawidłowo ustawiona data systemowa. Jeżeli wszystko jest w porządku, a rysunki są niewidoczne, należy zaznaczyć pole Pokazuj znaki zamiast rysunków w Przeglądach zleceń z okna Opcji programu Drukus (zakładka Inne). Rysunki zostaną zastąpione odpowiednimi znakami tekstowymi.	
Podczas próby utworzenia zestawienia w oknie Statystyki pojawia się komunikat: Nie można wyświetlić wykresu. Aby go utworzyć muszą istnieć przynajmniej dwie wartości.	Taki komunikat oznacza, że podczas przetwarzania informacji pobieranych z bazy danych nie znaleziono wcale lub znaleziono tylko jeden element pasujący do tworzonej statystyki. W takim wypadku wykres nie zostanie utworzony. Na przykład: jeżeli klienci składali zlecenia wyłącznie na jeden wyrób, nie będzie można utworzyć zestawienia Klasyfikacja wyrobów wg ilości zleceń, ponieważ istnieje tylko jeden wyrób, na który złożono chociaż jedno zlecenie.	
Ustawienie w oknie Dostosuj wykres typu wykresu na Liniowy lub Liniowy-logarytmiczny powoduje, że krzywa, która powinna się pojawić na wykresie jest niewidoczna.	Taka sytuacja może się zdarzyć czasami gdy paleta wykresu jest ustawiona na Pastelową lub Odcienie szarości. Należy przełączyć kolory wykresu na Zwykłe.	
Ustawienie drukowania polskich znaków w trybie tekstowym powoduje, że drukarka nie drukuje prawidłowo.	Jeżeli nieprawidłowości dotyczą tylko drukowania polskich znaków należy przełączyć polskie znaki na inny zestaw (rozwijana lista Polskie znaki, zakładka Drukowanie w Opcjach).
Jeżeli nic się nie zmienia lub wydruki są całkowicie zniekształcone to z dużym prawdopodobieństwem drukarka nie ma możliwości druku polskich znaków w trybie tekstowym. Jedynym wyjściem jest wtedy przełączenie rozwijanej listy Polskie znaki na pozycję Bez znaków lub, o ile to możliwe, wydruk w trybie graficznym.	
Separator tysięcy jest źle drukowany.	Zmienić w Ustawieniach regionalnych Panelu sterowania systemu Windows pole Symbol grupowania cyfr (zakładki Liczba i Waluta) na spację. Często znajduje się tam inny znak o identycznym wyglądzie, który może powodować błędy w druku.	
Tekst pola Uwagi ogólne jest obcinany na wydrukach.	Jest to spowodowane brakiem znaków końca linii w tekście. Pola Uwagi ogólne w oknach automatycznie zawijają tekst, ale taki fragment jest traktowany wciąż jako jedna linia. Aby temu przeciwdziałać trzeba na końcu każdej zapisanej linii naciskać klawisz Enter.
Na standardowych wydrukach, w tych polach, umieszczane jest maksymalnie pięć linii tekstu.	

Informacje dodatkowe
Producentem programu Drukus jest
Impact Software Researches

Kontakt z producentem - obsługa techniczna i informacje:
telefon, faks: (0-91) 344-202

Programy komputerowe Drukus oraz Drukus - Administrator są chronione przez polskie i międzynarodowe prawo autorskie.
Jakiekolwiek ich wykorzystywanie niezgodne z umową licencyjną lub obowiązującym prawem będzie ścigane sądownie.

Wszelkie komentarze na temat działania programu oraz propozycje usprawnienia są mile widziane.
Na żądanie producent dokonuje odpłatnego dostosowania niektórych parametrów programu do potrzeb użytkownika.

Słownik najważniejszych pojęć
aktywacja	
	Uczynienie aktywnym. Wskazanie, np. kursorem myszy, dowolnego elementu okna powoduje jego aktywację (okno takie ma inny kolor paska tytułu niż pozostałe otwarte okna). Aktywacja pola tekstowego powoduje wstawienie do niego kursora tekstowego. Nazwy aktywnego pola wyboru, pola opcji i przycisku polecenia są otoczone linią przerywaną.
	Użycie klawiatury będzie się odnosiło do aktywnego okna i pola.
baza danych
	Miejsce, w którym przechowywane są główne dane z całego programu (w przypadku Drukusa jest to plik DRUKUS.MDB). Jest podzielona na tabele, a te z kolei na rekordy.
dezaktywacja
	Utrata aktywności, dokonywana przez uaktywnienie innego okna lub pola.
dopisanie
	Zapisanie dodatkowych informacji do starych danych.
dwukrotne kliknięcie
	Dwukrotne szybkie przyciśnięcie i zwolnienie lewego przycisku myszy.
folder (katalog)
	Część struktury organizacyjnej plików na dysku. Folder może zawierać pliki lub inne foldery.
grupa
	Zbiór aplikacji, programów i dokumentów w Menedżerze Programów.
identyfikator użytkownika
	Unikalne słowo lub zwrot określające użytkownika podczas uruchamiania lub pracy z programem. Identyfikator jest umieszczany na wszystkich wydrukach, które wykona użytkownik.
ikona
	Graficzny symbol przedstawiający obiekt w Windows.
kaskada	
	Sposób porządkowania otwartych okien, tak aby okna nakładały się na siebie, przy czym paski tytułu wszystkich okien pozostają widoczne.
klawisz kursora
	Klawisze na klawiaturze oznaczone strzałkami.
klient
	Komputer w sieci inny niż serwer. Jest to zazwyczaj słabszy komputer, który do pracy potrzebuje aplikacji lub danych umieszczonych na serwerze. W programie wszystkie stacje klienckie korzystają z jednej bazy danych umieszczonej na serwerze.
kliknięcie
	Szybkie przyciśnięcie i zwolnienie lewego przycisku myszy. Naciśnięcie powoduje wykonanie wybranego polecenia.
kursor
	Kursor tekstowy (także punkt wstawiania): znacznik w polu tekstowym (zazwyczaj migająca kreska pionowa) określający aktualną pozycję wpisywania tekstu.
	Kursor myszy (także wskaźnik myszy): znacznik na ekranie (zazwyczaj strzałka) służący do wydawania większości poleceń w środowisku Windows.
lista
	Pole umożliwiające wybranie pewnych (żadnego, kilku lub wszystkich) zapisów z listy możliwości. Niektóre listy jak na przykład Pola do wyświetlenia w oknie Dostosuj przegląd pozwala na wybranie na raz kilku elementów. Listy w Kreatorze przeglądów zezwalają na wybranie tylko jednej pozycji.
menu
	Część paska menu, jedna z dostępnych list poleceń, której nazwa widoczna jest na pasku.
moduł
	Jedna z części programu służąca do określonego celu.
	Moduły pod względem ważności można podzielić na:
•	główne:	Klienci, Oferty, Kalkulacje, Zlecenia, Dokumenty.	
•	pomocnicze:	Przeglądy i Kreator przeglądów, Statystyka, Spis telefonów, Notatki, Aktualne notatki.	
•	usługowe:	Parametry, Opcje, Wybierz, Szukaj, Kalkulator.	
nadpisanie
	Zapisanie w miejsce starej informacji.
okno
	Prostokątny, ograniczony obszar na ekranie, na którym rozmieszczone są pola i listy, spełniający określoną funkcję w programie.
okno dialogowe
	Okno pojawiające się gdy konieczne jest uzyskanie pewnych informacji od użytkownika lub wykonanie pewnych dodatkowych operacji.
pasek ikon
	Poziomy pasek poniżej paska menu, zawierający podstawowe polecenia programu przedstawione w postaci symboli graficznych.
pasek menu
	Poziomy pasek u góry okna głównego zawierający nazwy menu, które po kliknięciu rozwijają się w listy dostępnych w programie poleceń.
pasek przewijania
	Pasek na dole lub z prawej strony okna albo listy, której zawartość nie jest jednocześnie widoczna w całości. Każdy pasek składa się z suwaka przewijania i dwóch strzałek przewijania.
pasek statusu
	Poziomy pasek u dołu ekranu określający stan bieżącego okna i wyświetlający dodatkowe informacje dla użytkownika.
 plik
	Dokument lub aplikacja z określoną nazwą.
pole opcji
	Pole, które przyjmuje dwa stany: zaznaczone lub odznaczone. Z całej grupy takich pól tylko jedno może i musi być zaznaczone.
pole tekstowe
	Pole, do którego można wpisać tekst.
pole wyboru
	Pole, które przyjmuje dwa stany: zaznaczone albo odznaczone. Z całej grupy pól wyboru dowolna ich ilość może być zaznaczona.
pole zakładek	
	Pole, który można przełączać widocznymi u góry zakładkami w taki sposób, że zawsze tylko jedna z nich jest w całości widoczna.
polecenie
	Słowo lub zwrot w formie przycisku lub elementu rozwijanego menu, wybierany w celu wykonania określonej czynności.
przycisk polecenia
	Opisany pole w formie wykonujące określoną czynność. Naciśnięcie przycisku, którego nazwa kończy się wielokropkiem powoduje otwarcie okna dialogowego.
przyciski obsługi bazy danych
	Przyciski w modułach głównych i Notatkach, które spełniają podobne funkcje: dodają, zmieniają, usuwają zapisy z bazy danych (patrz rozdział Obsługa programu).
przyciski zmiany bieżącego rekordu
	Przyciski l<, <, >, >l znajdujące się na pasku ikon, oznaczające odpowiednio przejście do pierwszego, poprzedniego, następnego i ostatniego rekordu.
ramka
	Nazwany prostokątny obszar grupujący przyciski, pola i listy.
rekord (zapis)
	Jedna pozycja  z tabeli bazy danych. Każdy rekord w tabeli zawiera ten sam typ informacji, ale ma inne wartości. Rekord to przykładowo jedno zlecenie lub jeden klient.
rozwijana lista
	Pole będące kombinacją listy i pola tekstowego. Z prawej strony posiada przycisk ze strzałką rozwijający pole tekstowe w listę. Występują w dwóch odmianach: z możliwością wpisywania pewnej wartości do pola tekstowego i ograniczone jedynie do wyboru jednej z możliwości.
Schowek
	Miejsce czasowego przechowywania informacji wykorzystywane przy wymianie informacji między oknami lub polami tekstowymi. Do wyświetlenia jego zawartości służy aplikacja Schowek (ang. Clipboard).
	Użycie poleceń Kopiuj i Wytnij z menu Edycja przenosi informację właśnie do Schowka.
serwer
	Główny komputer w sieci, na którym umieszczany jest plik bazy danych. Inne komputery korzystają z niej poprzez sieć.
skrót klawiszowy
	Kombinacja klawiszy pozwalająca bezpośrednio z klawiatury wykonać określoną funkcję lub polecenie. 
	Skrót zawierający znak “+” oznacza kombinację klawiszy (klawisze należy naciskać jednocześnie).
	Na przykład: ALT+Esc oznacza naciśnięcie i przytrzymanie klawisza ALT i naciśnięcie klawisza Esc.
	Skrót, w którym oznaczenia klawiszy rozdzielone są przecinkiem to sekwencja klawiszy. Oznaczają przyciskanie i puszczanie kolejnych klawiszy.
tabela
	Zbiór wszystkich rekordów (zapisów) określonego typu: tabela zleceń to zbiór wszystkich zleceń.
wzorzec
	Tekst, w którym występują znaki specjalne (“*”, “?”, “#”, “[”, “]”) pozwalające rozszerzyć jego znaczenie (patrz rozdział Moduły pomocnicze, Kreator przeglądów lub Moduły i funkcje usługowe, Szukaj, Szukaj - Następne).
Zmień
	Stan modułu głównego lub Notatek oznaczający gotowość do wprowadzania zmian, uzyskiwany zazwyczaj po naciśnięciu przycisku polecenia Zmień.

Spis Treści
Podstawowe informacje o programie	
Wymagania sprzętowe programu	
Instalacja i uruchomienie aplikacji	
Instalacja programu	
Uruchomienie programu	
Przykład instalacji, konfiguracji i uruchomienia wersji sieciowej	
Ogólne zasady użytkowania programu	
Budowa aplikacji	
Elementy okna głównego	
Polecenia programu	
Obsługa programu	
Powiązania pomiędzy modułami głównymi	
Droga informacji wewnątrz programu	
Przyciski poleceń używane do obsługi bazy danych	
Funkcje i polecenia globalne	
Zasady pracy w sieci	
Pliki danych programu	
Moduły główne programu	
Klienci	
Oferty	
Kalkulacje	
Zlecenia	
Dokumenty	
Moduły pomocnicze	
Przeglądy	
Kreator przeglądów	
Statystyka	
Spis telefonów	
Notatki	
Aktualne notatki	
Moduły usługowe i funkcje dodatkowe	
Parametry	
Drukuj, Wyślij faksem, Podgląd wydruku	
Opcje	
Blokuj program	
Inny użytkownik	
Wybierz	
Szukaj, Szukaj - następne	
Kalkulator	
Opis pól w modułach i bazie danych	
Klienci	
Oferty	
Kalkulacje	
Zlecenia	
Dokumenty	
Notatki	
Program Drukus - Administrator	
Licencja	
Użytkownicy	
Parametry	
Operacje bazy	
Dopiski	
Domyślne	
Inne	
Bezpieczeństwo danych	
Usuwanie najczęstszych problemów	
Informacje dodatkowe	
Słownik najważniejszych pojęć	
Spis Treści